TÜRKÇENİN YABANCI DİL OLARAK ÖĞRETİMİNDE BİR METİN UYARLAMA ÖRNEĞİ: KÖROĞLU DESTANI

A TEXT ADAPTATION EXAMPLE IN TEACHING TURKISH AS A FOREIGN LANGUAGE: KOROGLU EPIC

Özet

Türkler, tarih sahnesine ilk çıktıkları andan günümüze kadar kültürel değerlerini, inançlarını, hayat biçimlerini, kültürel karakterlerini, dünyaya bakış açılarını vb. gibi birçok toplumsal ve kültürel ögeyi anlatan ve nesilden nesile aktarıla gelen pek çok farklı edebî tür ortaya koymuşlardır. Bu türlerden bir tanesi de destandır. Hem yazılı hem de sözlü kültürde yaşayan destanlar toplumların kültürel kodlarını yansıtan eserlerdir. Bu destanların en bilinenlerinden bir tanesi de Köroğlu destanıdır. Hemen hemen bütün Türk yurtlarında ve kültürel coğrafyasında tanınan ve anlatılan bu destan yayılma sahası açısından en geniş sahaya sahip Türk destanıdır. Bu çalışmada, Anadolu sahası anlatılarından biri olan Behçet Mahir anlatısında yer alan “Demircioğlu ile Reyhan Arap” kolunun Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen bireyler için B1 düzeyine uyarlanması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda ilgili kol metin uyarlama tekniklerinden sadeleştirme, genişletme ve kolaylaştırma teknikleri kullanılarak B1 düzeyine uyarlanmıştır. Sadeleştirme işleminde hem sezgisel hem de yapısal yaklaşım bir arada uygulanmıştır. Metnin giriş ve sonuç bölümünde metnin özgün şeklinden bir miktar farklılaşarak sezgisel yaklaşım temel alınarak içerik sadeleştirme işlemi yapılmıştır. Metnin içerisinde yer alan şiirlerin hem özgün hem de uyarlanmış hâli birlikte sunulmuştur. Genişletme işleminde bazı düzey üstü kelime ve kelime gruplarının metinden çıkartılması yerine bu kelime ve kelime gruplarını açıklayıcı bağlamlar eklenmiştir. Genişletme işlemi uygulanan kelime ve kelime grupları mavi renkle renklendirilmiştir. Kolaylaştırma işleminde ise iki uygulama yapılmıştır. Birincisi metinde yer alan çizim ve görsel ekleme, ikincisi ise metnin sonunda metinde geçen düzey üstü kelimelerin açıklamalarının yer aldığı bir sözlükçe oluşturma. Metne çizim ve görsel eklemenin temel amacı metni okuyucu açısından daha anlaşılır ve eğlenceli bir hâle getirmektedir. Yöntem olarak betimsel nitelikte olan bu çalışma okuma metni olarak Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen bireylerin kullanımına sunulmuştur. Ayrıca bu çalışmanın, metin uyarlama tekniklerinin kapsamı ve uygulanması açısından metin uyarlama çalışacak araştırmacılara yol göstereceği öngörülmektedir.

Abstract

Abstract From the moment they first appeared in history, the Turks have produced many different literary genres that have been handed down from generation to generation, describing many social and cultural elements such as their cultural values, beliefs, lifestyles, cultural characters, perspectives on the world etc. One of these genres is epic. Epics living in both written and oral culture are works reflect the cultural codes of societies. One of the most well-known of these epics is the epic of Köroğlu. This epic, which is known and told in almost all Turkish homelands and cultural geography, is the Turkish epic with the widest area in terms of spread. In this study, it is aimed to adapt the “Demircioğlu and Reyhan Arap” episode in Behçet Mahir’s narrative, which is one of the Anatolian field narratives, to B1 level for individuals learning Turkish as a foreign language. For this purpose, the relevant episode was adapted to the B1 level by using simplification, elaboration and easification techniques, which are among the text adaptation techniques. In the simplification process, both the heuristic and the structural approach were applied together. In the introduction and conclusion part of the text, some content simplification has been made based on the intuitive approach, differing slightly from the original form of the text. Both the original and adapted versions of the poems in the text are presented together. In the expansion process, instead of removing some upper-level words and phrases from the text, contexts describing these words and phrases were added. The words and phrases that have been elaborated are colored blue. In the easification process, two applications were made. The first is to add drawings and images in the text, and the second is to create a glossary at the end of the text with the explanations of the upper-level words in the text. The main purpose of adding drawings and visuals to the text is to make the text more understandable and entertaining for the reader. This study, which is descriptive in method, is presented to the using of individuals who lear Turkish as a foreign language as a reading text. In addition, it is predicted that this study will guide researchers who will study text adaptation in terms of scope and application of text adaptation techniques.