Ölüm Üzerine Düşünmek: Sedat Veyis Örnek'in Anadolu Folklorunda Ölüm Çalışması

Özet

Sedat Veyis Örnekin Anadolu Folklorunda Ölüm (1971) başlıklı çalışması ölüm öncesin- deki, ölüm sırasındaki ve ölüm sonrasındaki âdetlerin çok sayıda örneklendirilmesiyle, bugünde özgünlüğünü ve biricikliğini koruyan kapsamlı bir çalışmadır. Örnekin gençlik dönemindeyazdığı gazete yazılarında köye ve köylüye yaklaşımı, Anadolu Folklorunda Ölümde gelenekselkültürü kavrayışı, ayrıca geleneksel kültürü hümanist ve evrenselci bir bakışla ele alması, MaviAnadolucuların kültüre yaklaşımını çokça anımsatmaktadır. Örnek, çalışmasında, evrenselci birbakış açısıyla çok zengin bir halkbilimsel malzeme sunsa da detaylı bir biçimde işlenmiş bir yo- rumda bulunmamaktadır. Kendisi bu çalışmayı yapma nedeni olarak doğum ve evlilik üzerine çoksayıda çalışma yapılmış olmasına rağmen ölüm üzerine o kadar çalışılmamış olmasını göstermek- tedir. Örnekin bu açıklaması kendisini ölüm üzerine çalışmaya iten nedenlerden sadece birisidir.Örnekin gerek diğer akademik çalışmalarında ölüme ilişkin kullandığı malzemenin sıklığı, gerekyazdığı sanatsal metinler ile çevirilerinde ölüm temasının yoğunluğu, gerek Kore Savaşı deneyimigerekse babasını kalp rahatsızlığı yüzünden kaybetmesi ve kendisinin de ömrü boyunca geçirdiğikalp spazmları ve kalp krizleri yüzünden ölüm düşüncesi her an yanı başında biri olarak yaşamışolması bu konuya eğilmesini açıklamaktadır. Tüm bu nedenlerden ötürü de Anadolu Folklorun- da Ölüm çalışmasında ölüme ilişkin âdetlerin oluşmasında ve işlenmesinde korkunun büyük biretken olduğunu ileri sürmesi hem metindeki psikanalitik kavramsallaştırmayı açıklamakta hem dekişisel dünyasından gelen motivasyonun anlaşılır olmasını sağlamaktadır.

Abstract

The work titled Anadolu Folklorunda Ölüm (Death in Anatolian Folklore) (1971) by SedatVeyis Örnek is an original and unique study in terms of multiplying examples on the phases ofdeath rites which might be observed before death, during death and after death. With sympatheticfeelings concerning rural life and its people in his newspaper articles in his early life; with hisconceiving traditional culture in Death in Anatolian Folklore; and with his perceiving traditionalculture through its universal values and by humanism, Örnek s thoughts reminds us Blue Ana- tolists views. While his work offers a rich folkloric material with a universal perspective, Örnekdoes not make dynamic interpretations about the material in detail. He describes the reason behindthis work as the insufficiency of the studies on death but availability of the plenty of works onbirth and marriage. This account illustrates merely one of his reasons to attain the study on death.The other motives might be existing material on death that was used in early works, intensivedeath theme in his artistic writings, and might be concentrated on death through experiencing theKorean War as a lieutenant; dying of his father by heart attack and his thoughts on his own deathbecause of severe heart spasms and attacks. From all these reasons, it may be argued that his con- tention for the fear as the most powerful feeling in emergence and convenience of customs in hiswork Death in Anatolian Folklore; this contention both gives a justification for the psychoanalyticconceptualization of his work and also rationalizes to select the death theme by motivating fromhis own personal life.