The Problems Which Were Related to Incomes of the House of Mevlevis of Tokat in the First Half of 19 th Century

XIX. Yüzyılın İlk Yarısında Tokat Mevlevîhanesi ve Gelirleri İle İlgili Sorunlar

Abstract

Mevlevi teachings which is one of tariqats had important place in the Ottoman period. Apart from main Mevlevi center in Konya, the House of Mevlevis were founded in various cities on the Ottoman country. According to the Mevlevi teachings sheikhs and dervishes who concerned with pertaining to the next world in those Mevlevi lodges, had important roles in the organization of spiritual life. In the past, the role of Turkish philanthropists had been at the highest level about philosophy of life or socialization process of Turkish society. They donated to public benefit their properties or income of those properties. Moreover, they took useful services to both individuals and all society. In the Ottoman period for organization of education, there were many the House of Mevlevis which were founded and given some guarantees for their living by philanthropists. The House of Mevlevis of Tokat was one of them. There were some problems about using income, administration of the House etc. between Mevlevi sheikhs and state officers. The Ottoman Sultans helped demands of Mevlevis about administration of the House, problems and their solution.

Özet

Osmanlılar dönemînde tarikat olgusu içinde Mevlevîlik oldukça önemli bir yer işgal etmiştir. Konya'daki Hanikâh'tan başka Osmanlı ülkesinde muhtelif alanlarda Mevlevîhâneler kurulmuştur. Bu Mevlevîhânelerde uhrevî hayat ile meşgul olan şeyh ve dervişler, Mevlana'nın ilkeleri doğrultusunda manevî hayatın organizasyonunda görev üstlenmişlerdir. Geçmişte Türk toplumunun yaşam felsefesi ya da sosyalleşmesi sürecinde hayır sahiplerinin rolleri en üst düzeyde olmuştur. Bunlar, mallarını, mülklerini ya da bunlara özgü gelirleri kamu yararına bağışlamış ve bireysel ihtiyaçların giderilmesi başta olmak üzere toplumun bütün katmanlarına faydalı hizmetler götürmüşlerdir. Osmanlılar dönemînde özellikle eğitim-öğretimin örgütlenmesinde hayır sahiplerinin kurduğu ve yaşatılmasına yönelik garantiler sunduğu teşekküller arasında tekke ve zaviyeler de vardır. Tokat'taki Mevlevihane de bunlar arasındadır. Gelirlerin kullanımı, yönetimi vb. konularında çoğu zaman Tokat'taki devlet görevlileri ile Mevlevi şeyhleri arasında sorunlar ortaya çıkmıştır. Bu sorunların durumu, yönetimi ve çözümü konularında Osmanlı Padişahları gereken kolaylığı göstermişlerdir.