Tectonism, Alteration and Function of Ultramaphic Systems

Abstract

Tectonic and geochemical functions resulted in listvenite formations thriving throughout tectonic lines inultramafic rocks in Alacakaya province of Elazig. These rocks are most commonly found in serpentinisedultramafites. Serpentine minerals thriving in talc, diopside and chromite accompanying these minerals indicate aperidotitic origin, the presence of fluid in the environment and a high reaction rate. In the mineral paragenesis oflistvenites and ophicalcites determined by XRD method, quartz+dolomite, dolomite+calcite+quartz,dolomite+quartz+magnesite are mainly determined. In the serpentinised ultramafic rocks, serpentine+magnesite,magnesite+talc and finally magnesite+quartz formations show the change in the thermodynamical conditions (reduction, permeability) and the activity of silica. Encircling such minerals as olivine and lizardite/chrysotiledetermined by mineralogical examinations, calcite, chlorite, iddingsite and hematite zones indicate progressingmetamorphism conditions, the changes occurring in Mg-silicates with the effect of fluids rich in Ca and CO2 andthe formation of carbonate. As a result of microscopic examinations, and chemical and isotopic analyses, it canbe seen that tectonism, carbonate activity thriving with the hydrothermal functions of medium or lowtemperature and the progressive metamorphism are effective in the formation of ophicalcites thriving in theultramafics; the alterations of silicification-carbonatisation type thriving with the alteration functions in whichthe temperature is relatively high are active in the formation of listvenite.

Özet

Elazığ Alacakaya ilçesi ve civarında yer alan ultramafik kayaçlar içerisinde tektonik hatlar boyunca gelişmişolan lisfenit oluşumları tektonik ve jeokimyasal işlevlerin ürünüdür. Bu kayaçlar yaygın olarak serpantinleşmişultramafitler içinde yeralır. Serpantinleşmiş ultramafitler, serpantin mineralleri (lizardit, krizotil) ve buminerallere eşlik eden talk, diyopsit ve kromit minerallerinden ibarettir. Bu minerallerin varlığı, magmatikkökene, ortamdaki akışkan varlığına ve yüksek reaksiyon hızına işaret etmektedir. Lisfenitlerin XRD yöntemiylebelirlenen mineral parajenezlerinde başlıca kuvars+dolomit, dolomit+kalsit+kuvars, dolomit+kuvars+manyezitbelirlenmiştir. Kayaçlarda serpantin+manyezit, manyezit+talk ve son olarakta manyezit+kuvars oluşumusıcaklık koşullardaki değişimi (redüksiyon,permeabilite) ve tektonizmaya eşlik eden silis aktivitesini gösterir.Mineralojik incelemelerle belirlenen olivin ve lizardit/krizotil gibi mineralleri çevreleyen kalsit, klorit, hematitprogresif alterasyon koşullarını, Ca ve CO2'ca zengin akışkanların etkisiyle Mg-silikatlarda meydana gelendeğişimleri ve karbonat oluşumunu belirtir. Mikroskopik incelemeler, kimyasal ve izotop analiz verileri,ultramafitlerde gelişen lisfenitlerin oluşumunda;Tektonizma, orta veya düşük derece sıcaklık ve su-kayaçetkileşimi süreçleri, karbonat aktivitesi ve progresif alterasyonun ilerlemesine sebep olmuştur. Silisli lisfenitoluşumunda sıcaklığın kısmen yüksek olduğu mineraller arası reaksiyon, tektonizma kontrolünde silisleşmeye vekarbonatlaşmaya sebep olarak görülmektedir.