ROUSSEAU’NUN MÜZİK TEORİSİNİN YAPISÖKÜMÜ

Özet

Jacques Derrida Gramatoloji Üzerineadlı eserinde kapsamlı bir Jean-Jacques Rousseau okumasına girişmektedir. Bu makalede söz konusu karşılaşmayı Rousseau’nun müzik teorisi ile ilişkisi bakımından ele almayı deniyoruz. Rousseau’da öznenin duyguda kendine mevcudiyetinin ayrıcalıklı figürü olarak kökensel ‘şarkı’(chant)bir model değeri taşır. Rousseau’ya göre müzik ve dil arasında güçlü bir bağvardır. Dilden önce müzik yoktur. Filozof sözün ve şarkının kökensel birliğini varsayar. Dillerin müziğe uygunluğu ise tutkusal kökene yakınlıklarıyla ölçülür. Derrida Rousseau’nun müzik teorisini ‘ilave’(supplément) kavramsısı ekseninde ele almakta ve Rousseau’ya göre müziğin giderek soysuzlaşmasına yol açan ilave zincirlerinin hareketine odaklanmaktadır. Müzik ve taklit (mimesis) arasındaki ilişki de bu çerçevede tartışılmaktadır. Öte yandan, müziğin kökeninin doğa ve kültür arasındaki tuhafkonumu da böylece açığa çıkmaktadır. Rousseau’nun söylemek istedikleri ve betimledikleri arasındaki farkın ortaya koyulması bir köken hülyasını ürettiği çelişkilerle birlikte açığa vurur ve Rousseau’nunmelodiye armoni karşısında ayrıcalık tanıyan teorisinin zemininisarsıntıya uğratır.Rousseau saf bir köken düşler. Derrida ise Rousseau’nun bizim bu çerçevede ‘yazı prensibi’adını vermeyi tercih edeceğimiz ‘ilave’nin zorunluluğunu betimlemekten kaçınamadığını ve kökeni tamlık, kendine mevcudiyet ve saf bir şimdi olarak tarif etmeyi başaramadığını gösterir. Aksine Rousseau’nun metni kökeni sonun başlangıcı olarak betimlemektedir. ÜstelikRousseau’nun betimlediği zorunlulukta Derrida düşüncesinin vazgeçilmez bir kavramsısı da açığa çıkmaktadır.

Abstract

Jacques Derrida undertakes an extensive reading of Jean-Jacques Rousseau in Of Grammatology. In this article, we try to work throughthis encounter in terms of Rousseau’s theory of music. The original ‘song’ (chant), which appears in Rousseau’s thought as the privileged figure of the subject’s self-presence within feeling, has a model value. According to Rousseau, there is a strong connection between music and language. There is no music before language. He presupposes the original unity of speech and song. The suitability of languages to music, on the other hand,is measured by their proximity to passional origin. Derrida discusses Rousseau’s theory ofmusic throughthequasi-conceptofthesupplementandfocusesonthe mouvement of the chains of supplements, which, according to Rousseau, leads to the gradual degeneration of music. The relationship between music and mimesis is also discussed in this framework. The strange position of the origin of music(a positionbetween nature and culture)is thus revealed. Disclosing the difference between what Rousseau wishes to say and what he describesrevealsadreamoforiginalongwiththecontradictionsit generates. This disclosurealso shakes the ground of Rousseau’stheory that privileged melody over harmony. Rousseau presupposes the existence of a pureorigin. NeverthelessDerridaexposesRousseau cannotavoid describing the necessity of the supplement (which we would prefer to call the writing principle in this context)and cannot describe the origin as a plenitude, as a self-presence and as a pure present. Instead,Rousseau’s text describes origin as the beginning of the end. With this description of necessity by Rousseau, an indispensable quasi-concept of Derrida’s thought is also revealed.