MÜZİSYENİN ‘ATEŞLİ DUYGULARLA’İMTİHANI: TRAGEDYANIN DOĞUŞU’NDA ROMANTİZM ELEŞTİRİSİ

THE MUSICIAN UNDER THE CHALLENGE OF ‘FIERY AFFECTS’:THE CRITIQUE OF ROMANTICISM IN THE BIRTH OF TRAGEDY

Özet

Friedrich Nietzsche’nin Tragedyanın Doğuşumetninde Euripides sonrası sanata (ve aynı zamanda 19. yüzyıl Alman müziğine) yönelttiğieleştiri yorumlanırken genellikle Sokrates kaynaklı akılcılık sorununun altı çizilir. Buna göre, Apolloncu ve Dionysosçu itkilerin tragedyada ulaştığı istisnai denge hali Sokratesçi akılcılığınolumsuzetkisiyle bozulmuş, böylelikle sanatsal yaratıcılık doğadaki kaynaklarından mahrum kalmıştır. Ben bu makalede, bu eleştirel çerçevede sıklıkla ihmal edilen bir ikinci eleştiri hattına, sanatta duyguların çarpık kullanımına yönelik Nietzscheciitiraza odaklanacağım. Piyanist Glenn Gould’un konuyla ilgili bir alıntısından (ve onun müzikal tavrından) hareketlesanatçının kişisel duygularla ilişkisi sorunsalını ortaya koyacak, Nietzsche’nin metnindeki konumu bu sorunsal etrafında çözümleyeceğim.Bu bağlamda makaledeki yönlendirici kavramsal ayrım, Nietzsche’nin Romantik müzikle Dionysosçu müzik arasında önerdiği (ancak geliştirmediği) bir ayrım olacak. Bu ayrıma yönelik çözümlemenin merkezindeise, Nietzsche’nin (müzikağırlıklıbir tür olan) lirik şiir hakkındaki görüşleri ve bu bağlamda dile getirdiği, gerçek sanatın ancak bireyseldeneyim alanınınötesinde ortaya çıktığı ön kabulü yer alacak. Bu lirik şiir tartışmasından hareketle,Nietzsche’nin 19. yüzyıl müziğieleştirisine ve genel anlamda sanatçının duygularla kurduğu ilişkinin nasıl olması gerektiğine dair konumuna değineceğim.

Abstract

In most interpretations of Friedrich Nietzsche’s critique of the post-Euripidean art (and 19th century German music)in The Birth of Tragedy, the emphasis is on the problem of Socratic rationalism. Accordingly, the exceptionalequilibrium thatwasestablished betweenApollonianand Dionysian drives in tragedy was deeply disturbed by the negative impact of Socratic rationalism, with the outcomethat artistic creativity was deprived from its sources in nature.In this article, I will mainly focus on a second, largely neglected line of criticism that is in fact an integral part of the book’s critical framework, i.e. Nietzsche’s objectionagainst the erroneoususe of feelings in art. Taking departure from an excerpt by the pianist Glenn Gould (as well asfrom his musical attitude), I will put forward the problem of how the artist should relate to her feelings andI willanalyze Nietzsche’s take on this issue in the book. In such a context, the determining distinction in the article will be the one provided (without being elaborated) by Nietzsche between Romantic and Dionysian attitudes in music. Central to my analysis of this distinction will be Nietzsche’s views on lyric poetry (as a musical genre) and his presumptionto the effect that true art is possible only when the artist getsbeyond her individualsphere of experience.Based on this debate on lyric poetry, I will touchon Nietzsche’s criticism of 19th century music and his position on how the artists in general should relate to their feelings.