AN ECOLOGICAL APPROACH TOWARD THE PHILOSOPHY OF SCIENCE: BRUNO LATOUR’S PLURALIST CONCEPTS

BİLİM FELSEFESİNE EKOLOJİK BİR YAKLAŞIM: BRUNO LATOUR’UN ÇOĞULCU KAVRAMLARI

Abstract

Bruno Latour holds that in the age of environmental disasters in which we live, or in his words in the New Climatic Regime, the relations between science, technology, philosophy and politics should be reconsidered according to the reactions of Earth to our human actions. Latourian political ecology, which is quite different from classical environmentalism, has a peculiar set of concepts. This article examines its most important innovations and problematizations. The first section elaborates Latour’s understanding of “political ecology” and highlights its differences from previous ecological approaches. It analyzes Latour’s problematization of the concept of “Nature” and the distinction he makes between Science (with capital S) and sciences in plural (or the scientific production). In his recent ecological philosophy, Latour has adopted James Lovelock’s “Gaia hypothesis” and has developed it further as a philosophical concept. For a better understanding of Latour’s appropriation, the second section is fully devoted to Lovelock’s “Gaia hypothesis”. Finally, the third section focuses on Latour’s own concept of Gaia. It discusses, together with its ecological implications, the concept of “distributional agency”, which does not distinguish between human and nonhuman in terms of agency, and which Latour called “actor-network-theory” in his previous studies on the sociology of science. It also explores how Latour applies his understanding of distributional agency to Gaia theory.

Özet

Bruno Latour bilim, teknoloji, felsefe ve politika arasındaki ilişkilerin, içinde bulunduğumuz çevre felaketleri çağında, kendisinin benimsediği deyimle Yeni İklim Rejimi’nde, yerkürenin insani eylemlere verdiği tepkiler üzerinden yeniden değerlendirilmesi gerektiğini düşünür. Klasik çevrecilikten oldukça farklı olan Latourcu politik ekoloji, özgün bir kavramlar dizisine sahiptir. Bu makale bu diziyi oluşturan en önemli yenilikleri ve sorgulamaları incelemektedir. İlk kısım Latour’un “politik ekoloji” kavramını ele alır, bunun daha önceki ekolojik yaklaşımlardan farklarını vurgular. Latour’un “Doğa” kavramına getirdiği sorgulamayı ve büyük harfle başlayan Bilim ile çoğul hâlde bilimler (veya bilimsel üretim) arasında gözettiği ayrımı irdeler. Latour son dönem ekolojik felsefesinde, James Lovelock’un “Gaia hipotezi”ni benimsemiş ve onu bir felsefi kavram olarak geliştirmiştir. Bu kavramın daha iyi anlaşılabilmesi için ikinci kısım bütünüyle Lovelock’un “Gaia hipotezi”ne ayrılmıştır. Son olarak üçüncü kısım ise önce Latour’un Gaia kavramı üzerinde durur, ardından insan ve insan-olmayan arasında faillik bakımından ayrım gözetmeyen ve Latour’un bilim sosyolojisine yoğunlaştığı dönemde “aktör-ağ-teorisi” olarak adlandırdığı “dağılımsal faillik” anlayışını ve bunun ekolojik içerimlerini tartışır. Latour’un kendi dağılımsal faillik anlayışını Gaia teorisine nasıl uyguladığını inceler.