A GENERAL EVALUATION ON THE TRANSITION FROM THEORIA TO TECHNIQUE IN PHILOSOPHY OF SCIENCE

BİLİM FELSEFESİNDE THEORİADAN TEKNİĞE GEÇİŞ ÜZERİNE GENEL BİR DEĞERLENDİRME

Abstract

As the meaning and purpose of science changes, scientific processes and methods change accordingly. While Aristotle in particular handled science as knowing the first principles and reasons of existence and observing the existence (theoria), it has been seen that this meaning has left its place to practice and technique (tekhne) over time. The prominence of technique and thus the dissolution of the close attachment to existence, particularly in natural sciences have caused nature to be interpreted as an element completely under control as a whole and instrumentalized for the benefit of human beings. As noted by names such as Martin Heidegger and Jürgen Habermas, technology has transformed into science and science is closely related to industry and economy. As a result, problems such as the transformation of science into technique as an ideology, environmental disasters, and the increase in profit-oriented scientific activities have emerged. In this review, this process change in scientific approach and the problems caused by this process are discussed. A correct understanding of the source of these problems depends on the determination of the relationship between science and philosophy, the way science approaches and grounds the nature, and the objectives of its approach to science correctly.

Özet

Bilimin anlam ve amacı değiştikçe, buna bağlı olarak bilimsel süreçler ve yöntemler de değişmektedir. Bilim, özellikle Aristoteles’te varlığın ilk ilke ve nedenlerini bilme, varlığı temaşa (theoria) üzerinden ele alınırken, zamanla bu anlamın yerini daha çok pratiğe, tekniğe (tekhne) bıraktığı görülmektedir. Tekniğin öne çıkması ve böylelikle varlığa yönelik olan yakın bağlılığın çözülmesi, özellikle doğa bilimlerinde de doğanın tamamen el altında olan bir unsur olarak anlamlandırılıp insanın yararı için araçsallaştırılmasına sebep olmuştur. Martin Heidegger ve Jürgen Habermas gibi isimlerin de dikkat çektiği üzere, tekniğin bilime dönüşmesi ve bilimin artık endüstri, ekonomi ile yakın ilişkili olması söz konusudur. Bunların sonucu olarak da bilimin ideoloji olarak tekniğe dönüşmesi, çevre felaketleri, kâr amaçlı bilimsel etkinliklerin artması gibi sorunlar ortaya çıkmıştır. Bu incelemede, bilimsel yaklaşımdaki bu değişim süreci ve bu sürecin doğurduğu sorunlar ele alınmaktadır. Bu sorunların kaynağının doğru bir şekilde anlaşılması, bilim ve felsefe arasındaki ilişkinin, bilimin doğayı nasıl görüp temellendirdiğinin ve doğaya hangi amaçlarla yaklaştığının doğru bir şekilde belirlenmesine bağlıdır.