A Comparative Study on Seneca s and Al-Kindi s Understanding of Human and Moral

Seneca ve Kindî'nin İnsan ve Ahlâk Anlayışı Üzerine Mukayeseli Bir Çalışma

Abstract

Ancient Stoic philosopher Seneca (d. 65) and first Islamic philosopher Kindi (d. 873), who come together with the definition Human is an intelligent and mortal existence , are the main philosophers of this study. Both philosophers made important observation in the context of God-world-human relationships and developed a human philosophy, which also involves morals. Since the Stoics see the universe as macro cosmos and the human as micro cosmos, they accept that a human, who lives naturally, becomes happy. Seneca continues on this opinion and desires mind, which he sees as the first condition to be a human, to be used on course of the philosophy and proper to the nature. Therefore, to make an effort for wisdom and comply with the order of nature underlies the human concept. Kindi, who carries the traces of Stoic moral, draws attention to nafs, intelligence and sense of human powers, whom he sees as a particle of the nature. Like Seneca he explains that the human can reach virtues by going towards the fear of death instead of running from it, and studies how the human can be happy by trying the alternatives on overcoming the sadness. In this study, it has been aimed to point out the approaches of both philosophers to the human philosophy within the frame of their differences and common grounds and to determine whether there is an interaction between them or not.

Özet

İnsan akıllı ve ölümlü bir varlıktır tanımında buluşan İlkçağ Stoa filozofu Seneca (ö.65) ve ilk İslâm filozofu Kindî (ö.873) bu çalışmanın temel filozoflarıdır. Her iki filozof Tanrı-âlem-insan ilişkisi bağlamında önemli tespitlerde bulunmuş, ahlâkla iç içe olan bir insan felsefesi geliştirmiştir. Stoacılar evreni makro-kozmos, insanı mikro-kozmos olarak gördükleri için, doğaya uygun yaşayan insanın mutlu olacağını kabul etmişlerdir. Seneca da bu düşünceyi devam ettirerek, insan olmanın ilk şartı olarak gördüğü aklın, felsefe yolunda ve doğaya uygun kullanılmasını arzu etmektedir. Bu sebeple bilgelik için çaba sarf etmek ve doğadaki düzene razı olmak, insan anlayışının temelini oluşturmaktadır. Stoa ahlâkının izlerini taşıyan Kindî, tabiatın bir parçası olarak gördüğü insanın, nefs, akıl ve duyu güçlerine dikkat çekmektedir. Seneca gibi ölüm korkusundan kaçmak yerine bu korkunun üzerine gitmenin insana kazandıracağı erdemleri anlatmakta ve üzüntüyü yenme çarelerine başvurarak insanın nasıl mutlu olacağını araştırır. Makalede farklılıkları ve ortak noktaları çerçevesinde her iki filozofun insan felsefesine yaklaşımları ortaya konulmaya çalışılacak, sonrakinin öncekinden etkilenip etkilenmediğine dair tartışma ve tespitlerde bulunulmaya çalışılacaktır.