Ergenlerde Flört Kaygısı: Ölçek Geliştirme ve Bilişsel-Davranışçı Grup Danışmasının Etkililiği

Dating Anxiety in Adolescents: Scale Development and Effectiveness of Cognitive-Behavioral Group Counseling

Abstract

Problem Statement: The understanding of adolescents’ dating anxiety is important for the clinical and developmental process. Several studies indicate that dating anxiety is related to social skills, depression, loneliness, substance abuse, and marital anxiety. The studies using cognitivebehavioral techniques have been quite successful for individuals with dating or social anxiety. Purpose of Study: The study was conducted in two discrete parts. The aim of the first study was to develop a dating-anxiety inventory for adolescents, and the aim of the second study was to investigate the effectiveness of cognitive-behavioral group counseling in decreasing the level of dating anxiety in adolescents. Methods: Four hundred and forty adolescents were selected randomly from students in their first to third year of high school. The students were evaluated using the Dating Anxiety Inventory-Adolescent Form (DAI-A) and Shyness Scale. For the phase of group counseling, twenty adolescents with dating anxiety determined by the DAI-A were randomly assigned to experimental (n=10) and control (n=10) groups. In the data analysis of scale development, the Pearson correlation coefficient, principal component factor analysis, and Cronbach’s alpha coefficient for internal consistencies were applied by using the SPSS. The Mann-Whitney U Test and the Wilcoxon Signed Rank Test were used to determine whether there were any differences between the measures of the pre- or post-test scores for members on the experimental and control groups. Findings and Results: Factor analysis with varimax rotation was conducted on the item responses of the inventory. Three factors, the eigenvalues of which are greater than 1.00, accounting for 50.26% of the total variance, were chosen. For the concurrent validity, the correlations were computed between the scores of the DAI-A and the Shyness Scale. The DAI-A and Shyness Scale total scores correlated strongly (r=.72). Cronbach’s alpha coefficients were .96 for the total DAI-A, .94 for the first subscale, .90 for the second subscale, and .88 for the third subscale. The results of the Mann- Whitney U Test on the DAI-A total and subscales showed that the differences between the post-test scores of the experimental group and control group were significant. The results of the Wilcoxon Signed Rank test on the DAI-A total and subscales showed that the differences between the pre- and post-test scores of the experimental group were significant. Conclusions and Recommendations: The psychometrics properties of the Dating Anxiety Inventory-Adolescent Form are found to be satisfactory and may be used to assess dating anxiety. In addition, the cognitive-behavioral group counseling decreases the dating-anxiety level of adolescents significantly.

Özet

Problem Durumu: Sosyal gelişim için kritik bir dönem olan ergenlik, arkadaşlık ağının genişlemesi ve romantik ilişkilerin ortaya çıkmasıyla sosyal gelişime katkı sağlar. Ergenler için kimlik arama çabalarının bir yansıması olan flört ilişkileri, bireylerin birbirlerine uyum sağlamayı ve uygun etkileşim becerilerini öğrendikleri bir sosyalleşme şekli olabileceği gibi, arkadaş grubu içinde statü kazanma aracı da olabilir. Ayrıca, ergenlerin bir gruba ait olmalarını kolaylaştırırken, kişilerarası ilişkilerin kurulmasında etkili olan yakınlık, paylaşma, anlaşma ve kendini açma becerilerinin de gelişmesine yardımcı olur. Ergenlik dönemi boyunca bireylerin ruhsal sağlıklarına pozitif katkı ve destek sağlayan flört ilişkileri kimi zaman kaygı ve stres verici olabilir. Bu durum flört ilişkilerinden kaçmaya ve fonksiyonel olmayan sosyal davranışlara yol açabilir. Flört kaygısı, karşı cinsten bir kişiyle veya flört edilen partnerle etkileşimdeyken yaşanılan çekingenlik, utanma, endişe ve sıkıntı durumudur. Bu durumda birey flört ilişkisini başlatmak ve sürdürmekte kaygı duyar. Araştırmalar, flört kaygısı ile fiziksel çekicilik ve sosyal beceri azlığı arasında ilişki olduğunu göstermektedir. Öte yandan flört ilişkilerinde yaşanılan kaygı ile yalnızlık, depresyon ve madde bağımlılığı gibi sorunlar arasında da ilişki bulunmaktadır. Yetişkinlik dönemindeki sosyal fobi ve utangaçlıkta, ergenlik dönemi flört ilişkilerindeki sorunların etkisi kabul edilirken, sosyal fobiye sahip yetişkinlerde evlenme oranının genel popülasyona göre daha düşük olduğu görülmektedir. Sosyal kaygı yaşayan ergenler üzerinde yapılan araştırmalar, bilişsel-davranışçı yaklaşıma dayalı müdahalelerin, kaygının azaltılmasında etkili olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar ergenlik dönemi flört ilişkilerinin anlaşılmasının klinik ve gelişimsel önemini ortaya koymaktadır. Ergenlerde görülen flört kaygısının ölçülmesi, flört ilişkilerinin anlaşılması çabalarına yardımcı olacaktır. Ülkemizde, sosyal kaygı veya utangaçlığı ölçen ölçme araçları bulunmasına rağmen, flört durumlarındaki kaygıyı ölçen bir araca rastlanmamıştır. Flört ilişkilerinde yaşanan kaygının sebep olduğu ruhsal sorunlar ve davranış bozuklukları hatırlanacak olursa, bu durumun ölçülmesini mümkün kılacak ve klinik uygulamalarda da kullanım değeri olan bir ölçme aracının geliştirilmesi ve psikometrik özelliklerinin incelenmesinin işlevsel olacağı düşünülmektedir. Ayrıca flört kaygısı yaşayan ergenlerde, bilişsel-davranışçı yaklaşıma dayalı grupla psikolojik danışmanın etkililiğinin incelenmesinin literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırmanın Amacı: Bu araştırma iki farklı çalışmadan oluşmaktadır. Birinci çalışmanın amacı, ergenlerdeki flört kaygısını değerlendirmede kullanılacak bir ölçme aracını geliştirmek, geçerlik ve güvenirliğini saptamaktır. Bilişsel-davranışçı yaklaşıma dayalı olarak yapılan grupla psikolojik danışmanın flört kaygısı olan ergenler üzerindeki etkililiğini tespit etmek de ikinci çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Araştırmanın Yöntemi: Araştırmanın ölçek geliştirme safhasının örneklemini lise 1-3. sınıf öğrencileri arasından seçkisiz seçimle belirlenmiş 440 ergen oluşturmuştur. Öğrencilere Flört Kaygısı Envanteri-Ergen Formu ve Utangaçlık Ölçeği uygulanmıştır. Araştırmanın ikinci çalışması olan grupla psikolojik danışma safhasında, Flört Kaygısı Envanteri-Ergen Formundan alınan puanlar dikkate alınarak 20 kişiden (deney grubu için 10 ergen, kontrol grubu için 10 ergen) oluşan bir çalışma grubu oluşturulmuştur. Bu araştırmada envanterin madde analizi madde-toplam puan korelasyonları hesaplanarak yapılmış; yapı geçerliği ise temel bileşenler faktör çözümlemesi ve varimax döndürülmüş faktör çözümlemesi kullanılarak incelenmiştir. Benzer ölçekler geçerliği için Flört Kaygısı Envanteri-Ergen Formu ile Utangaçlık Ölçeği puanları arasındaki korelasyon katsayısı hesaplanmıştır. Güvenirlik çalışmasında ise iç tutarlık katsayıları için Cronbach Alpha formülü kullanılmıştır. Araştırmanın grupla psikolojik danışma safhasında ise, deney ve kontrol grubunun Flört Kaygısı Envanteri-Ergen Formundan aldıkları ön ve son test puanları arasında anlamlı fark olup olmadığının incelenmesinde Mann-Whitney U testi ve Wilcoxon İşaretli Sıralama testi SPSS paket programı kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın Bulguları: Flört Kaygısı Envanteri-Ergen Formu’nun geçerliğini sınamada, yapı geçerliği ve benzer ölçekler geçerliği kullanılmıştır. Envanterin yapı geçerliğini sınamak için faktör analizi yapılmıştır. Envanterin faktör yapısını inceleyebilmek ve alt boyutlarını belirleyebilmek amacıyla varimax dik döndürme tekniği ile birlikte uygulanan Temel Bileşenler Analizi sonucuna göre, varyansın %50.26’sını açıklayan, özdeğeri 1’in üzerinde olan üç faktör belirlenmiştir. Bu varyansın, %19.86’sı birinci faktörden kaynaklanmakta olup 20 maddeden oluşmaktadır. İkinci faktör toplam varyansın %15.24’ünü açıklayan 15 maddeden oluşmaktadır ve üçüncü faktör ise toplam varyansın %15.15’ini açıklayan 11 maddeden oluşmaktadır. Benzer ölçekler geçerliği için Flört Kaygısı Envanteri-Ergen Formu ve Utangaçlık Ölçeğinden alınan puanlar arasındaki korelasyon katsayısı .72 (p