Pre-service English Teachers' Views of Teacher and Student Responsibilities in the Foreign Language Classroom

Abstract

Problem Durumu : Yabancı dil eğitiminde son otuz yılda gittikçe daha fazla popüler hale gelen öğrenci merkezli eğitim ve iletişimsel öğrenme metodları, yabancı dil sınıfındaki öğrenci ve öğretmen rollerinin de değişmesine neden olmuştur. Günümüz yabancı dil eğitim sınıflarındaki ideal öğrenme öğretme ortamı hem öğrencilerin dil öğrenim sürecinde daha aktif roller almasını hem de öğretmenlerin geleneksel yabancı dil sınıflarındakinden daha az baskın olmalarını tavsiye etmektedir. Öğrencilerin dil öğrenme sürecinde daha aktif ve daha sorumlu davranmalarının öğrenmeyi olumlu yönde etkileyeceği savına dayanan otonom öğrenme kavramı tam da bu aşamada ortaya çıkarak son dönemdeki yabancı dil öğrenme öğretme ortamlarını önemli bir ölçüde etkilemiştir. Fakat, otonom öğrenme ile ilgili yapılan teorik ve uygulamalı çalışmalar farklı kültür ve eğitim öğretim ortamlarında bu kavramın farklı algılandığını işaret etmektedir. Bu sebeple, herhangi bir eğitim öğretim ortamında otonom öğrenmeyi teşvik edici aktivitelerin uygulanmaya başlanmasından önce bu ortamdaki öğrenci ve öğretmenlerin otonom öğrenmeye hazır bulunuşluk düzeylerini araştırmak önemlidir. Bu tür çalışmalar farklı ülkelerdeki farklı eğitim öğretim ortamlarındaki öğrenci ve öğretmenlerle yapılmıştır. Diğer taraftan, gerek dünyada gerekse Türkiye’de geleceğin öğretmen adaylarının otonom öğrenmeyle ilgili tutum ve algılarını araştıran çalışmalara ihtiyaç vardır. Öğretmen adaylarıyla yapılacak bu tür çalışmalardan elde edilecek bulgular öğretmen eğitimi programlarına yansıtılarak geleceğin yabancı dil sınıflarının otonom öğrenme açısından daha etkili ve başarılı olması sağlanabilir. Amaç : Literatürdeki yukarıda bahsettiğimiz boşluğu doldurmak niyetiyle yola çıkmış olan bu çalışmanın amacı İngilizce öğretmen adaylarının otonom öğrenme ile ilgili tutum, görüş ve algılarını belirlemektir. Bu amaca ulaşmak için öğretmen adaylarının dil öğrenme sürecindeki öğretmen ve öğrenci sorumluluları ile ilgili fikirleri araştırılmıştır. Bu ana amaca bağlı olarak irdelenen bir diğer amaç da öğretmen adaylarına verilen eğitimin otonom öğrenme ile ilgili tutum ve görüşleri ne ölçüde değiştirdiğini saptamaktır. Böyle bir saptamanın İngilizce öğretmen eğitimi programlarının geliştirilmesine yönelik faydalı bulgular sağlayacağı umut edilmiştir. Yöntemi : Bu çalışmanın katılımcıları Türkiye’deki bir devlet üniversitesinin İngiliz Dili Eğitimi Anabilim Dali’nda eğitimlerini sürdürmekte olan 179 İngilizce öğretmen adayıdır. Bu 179 katılımcının 90 tanesi birinci sınıf, 89 tanesi ise dördüncü sınıf öğrencileri arasından seçilmistir. Çalışmada birinci ve dördüncü sınıf öğrencilerini kullanmanın amacı öğretmen adaylarına verilen öğretmen eğitiminin otonom öğrenme ile ilgili tutum, görüş ve algıları ne derecede etkilediğini saptayabilmektir. Birinci sınıftaki İngilizce öğretmen adayları İngilizce eğitimi ile ilgili herhangi bir formal eğitim almamışken, dördüncü sınıftakiler aynı konuda gerekli eğitimi almış ve kısa bir süre içerisinde Türk eğitim sisteminde yerlerini alacak olan öğretmen adayları olarak kabul edilebilirler. Çalışmada hem nitel hem de nicel araştırma yöntemleri bir arada kullanılmıştır. Nitel verilerin toplanmasında kullanılan anket araştırmacı tarafından benzer amaçlı bir çalışmada kullanılan bir anketin Türkiye’deki eğitim öğretim ortamına adapte edilmesiyle elde edilmiştir. Bu anketin Türkiye’de kullanıldığı ortam açısından geçerlilik ve güvenirliği, uzman görüşü alınması ve Cronbach’s alpha katsayısının belirlenmesi yollarıyla test edilmiştir. Anket ayrıca 60 kişiden oluşan ve ana çalışmadaki gruba benzeyen başka bir grupta ön uygulamadan geçirilmiştir. Araştırmada elde edilen nicel veriler ise mülakat yöntemi kullanılarak toplanmıştır. Mülakatlar anketlerin uygulanıp veri analizlerinin tamamlanmasından sonra 50 öğrenci ile yapılmış, mülakat sırasında öğrencilere anketteki sorulara verdikleri cevaplar hatırlatılmış ve bu cevapları ne düşünerek verdikleri sorulmuştur. Bu yöntemle, sadece anket kullanarak elde edilme imkanı olmayan kapsamlı bilgilerin toplanması amaçlanmıştır. Anket yoluyla toplanan verilerin analizinde hem sıklık ve yüzde gibi betimsel istatistikler, hem de Kolmogorov-Smirnov iki bağımsız örneklem testi kullanılmıştır. Kolmogorov-Smirnov testi birinci ve dördüncü sınıflarda eğitimlerini sürdüren öğretmen adaylarının ankete verdikleri cevaplar arasında anlamlı bir fark olup olmadığını saptamak amacıyla kullanılmıştır. Mülakat yoluyla toplanan verilerin analizi için ise ses kaydı yapılan mülakatlar daha sonra dinlenerek kağıda geçirilmiş ve anket sorularına uygun olarak kategorilere ayrılmıştır. Bulgular ve Sonuçlar : Araştırmanın sonuçlarına göre İngilizce öğretmen adayları, İngilizce dersi sırasında öğrenmenin başarılı bir biçimde gerçekleşmesi, İngilizce’ye olan ilginin arttırılması, öğrencilerin İngilizce’deki eksik yönlerinin saptanması, öğrencilerin etkili bir biçimde ders çalışmalarının sağlanması, ve dersin ve öğrenmenin değerlendirilmesi alanlarında öğrenci ve öğretmenlerin sorumlulukları paylaşmaları gerektiğini düşünmektedirler. Diğer taraftan, ders amaçlarının belirlenmesi, öğrenilecek konulara karar verilmesi, aktivitelerin ve materyallerin seçilmesi, ve aktivitelere ayrılacak sürelerin belirlenmesi gibi konularda İngilizce öğretmen adayları, öğretmenin öğrenciden daha fazla sorumluluğu olması gerektiğini düşünmektedirler. Öğrencilerin öğretmenlerden daha fazla sorumluluk alması gereken alanlar ise ders dışında gerçekleştirilen İngilizce öğrenme etkinlikleri olarak öğretmen adayları tarafindan belirtilmiştir. Ayrıca, birinci ve dördüncü sınıftaki İngilizce öğretmen adaylarının verdikleri cevapların karşılaştırılması sonucunda herhangi bir anlamlı fark bulunamamıştır. Öneriler : Her ne kadar çalışmanın sonuçlarına göre İngilizce öğretmen adayları dil öğreniminin bazı alanlarındaki sorumluluklarını gelecekteki öğrencileriyle paylaşmaya hazır görünseler de, halen paylaşmaktan uzak durdukları sorumlulukların da olduğu anlaşıl