Perceived Problems of Computer Teachers

Abstract

Problem Durumu: Günümüzde bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT) eğitim, iş dünyası ve günlük hayatın vazgeçilmezleri arasına girdiği için 21. yüzyılın bireylerini BİT'leri etkin ve bağımsız olarak kullanacak biçimde yetiştirmek büyük önem taşımaktadır. Avrupa, Rusya, Asya, Güney Afrika, Yeni Zelanda ve Avustralya dahil olmak üzere dünyanın birçok yerinde bu tür yetiler öğrencilere ilköğretim ve lise yıllarında verilmektedir. Bu bağlamda, bu kurumlarda görev yapan bilgisayar öğretmenleri, gerek öğrencilerinin bilgisayar okur-yazarlığı kazanmalarında gerekse diğer öğretmen ve yönetim kadrosuna teknoloji desteği sağlamakta en önemli rolü üstlenmektedirler. Son yıllarda yapılan araştırmalar, bilgisayar öğretmenlerinin önemli bir bölümünün alanları ile ilgili çok az eğitim aldıklarını ya da eğitim aldıkları konulara uygun biçimde görevlendirilmediklerini göstermektedir. Türkiye’de 1998 yılında Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi (BÖTE) Bölümleri açılmadan ve 2002 yılında ilk mezunlarını vermeden önce, farklı alanlardan öğretmenlere hizmet-içi eğitim verilerek teknolojinin sınıfla bütünleştirilmesi gerçekleştirilmeye çalışılmıştır. Ancak bu uygulamanın yetersiz olduğu görülerek BÖTE bölümlerinin açılmasının yanı sıra Temel Eğitim Projesi ile ilköğretim dördüncü sınıftan başlayarak teknolojinin öğretim etkinlikleri ile bütünleştirilmesi için çaba gösterilmiştir. Temel Eğitim Projesi kapsamında Türkiye’de ilköğretimin kalitesini arttırmak ve teknoloji entegrasyonunu gerçekleştirmek amacıyla 300 milyon ABD doları harcanmış, özellikle alt yapıya büyük önem verilmiştir. Yapılan araştırmalar, yapılan büyük harcamalara rağmen teknoloji entegrasyonunun istenen düzeyin oldukça altında olduğunu göstermektedir. Alanyazında belirtildiği üzere teknolojinin öğretim etkinlikleri ile entegrasyonunda bilgisayar öğretmenlerine önemli roller düşmektedir. Ancak Türkiye’de bilgisayar öğretmenlerinin görev tanımında yaşanan belirsizlikler, teknik eleman konusunda yaşanan sıkıntılar ve idarecilerin teknoloji entegrasyonu kavramını yeterince benimsememiş olmaları gibi nedenlerden ötürü bilgisayar öğretmenlerine, birincil görevlerinin yanı sıra öğretmen ve öğrencilere danışmanlık hizmeti vermekten laboratuvarların bakımını yapmaya, okulun veri tabanı ve teknik hizmetlerini örgütlemekten teknik donanım için gerekli teknik desteği sağlamaya kadar çeşitli sorumluluklar yüklenmektedir. Bu da öğretmenlerin gerek öğretim ve yönetim bağlamında, gerekse teknik ve kişisel bağlamda çeşitli sorunlar yaşamalarına neden olmaktadır. Araştırmanın Amacı: Çalışmanın amacı bilgisayar öğretmenlerinin algıladıkları sorunları belirlemek; öğretim boyutu, yönetim boyutu, teknik ve kişisel boyutlarda yaşanan sorunları betimlemek ve bu sorunların öğretmenlerin cinsiyetleri, eğitim geçmişleri ve deneyimleri gibi değişkenlere göre değişip değişmediğini belirlemektir. Araştırmanın Yöntemi: Eskişehir’de görev yapmakta olan 78 bilgisayar öğretmeninden 72’si (% 92), 47 maddeden oluşan Likert tipi veri toplama aracını yanıtlamışlardır. Yönetim boyutu, öğretim boyutu, teknik sorunlar ve kişisel sorunlar için yirmişer madde geliştirilmiş, uzman panelinden yararlanılarak veri toplama aracı 47 maddeye düşürülmüştür. Öte yandan veri toplama aracının her alt bölümü için yüksek iç tutarlık değerleri bulunmuştur. Ölçüm güvenirliğini raporlaştırmak amacıyla Cronbach Alpha değerleri hesaplanmış, öğretim sorunlarına yönelik maddeler için .799, yönetim sorunlarına yönelik maddeler için .72, teknik sorunlara yönelik maddeler için .840, kişisel sorunlar ile ilgili maddeler için .71 değerleri bulunmuştur. Veri çözümlemek için öncelikle betimsel istatistiklerden yararlanılmıştır. Tek örneklem t testi yardımıyla aritmetik ortalamalar üzerinde yorumlar yapılmış, cinsiyet ve eğitim geçmişine göre sorunların karşılaştırılması amacıyla bağımsız örneklemler için t testi; deneyime göre sorunların karşılaştırılması amacıyla ise bağımsız örneklemler için tek yönlü varyans analizinden (ANOVA) yararlanılmıştır. Araştırmanın Bulguları: Öğretmenlerin yönetim boyutunda karşılaştıkları sorunların oldukça ciddi olduğu, öte yandan kişisel sorunlar başlığı altında değerlendirilen maddelerin katılımcılar tarafından önemsiz bulunduğu belirlenmiştir. Algılanan teknik sorunların cinsiyet, eğitim geçmişi ve deneyime göre farklılık gösterdiği görülmüştür. Bayan öğretmenler daha fazla teknik sorunla karşılaştıklarını belirtmişlerdir. Eğitim fakültesi mezunları daha fazla teknik sorun yaşadıklarını belirtirken, teknik eğitim fakültesi mezunları daha fazla öğretim sorunu yaşadıklarını belirtmişlerdir. Son olarak, iki ila dört yıl arasında deneyime sahip öğretmenlerin beş yıl ve üzerinde deneyimi olan öğretmenlere göre çok daha fazla teknik sorun yaşadıkları görülmüştür. Araştırmanın Sonuçları ve Önerileri: Bilgisayar öğretmenleri 21. yüzyılın bireylerini gerekli BİT yetileri ile donatmada en önemli rolü üstlenmektedirler. Ancak çalışmadan elde edilen bulgular, öğretmenlerin görevlerini yerine getirmede yeterince desteklenmediklerini göstermektedir. Özellikle yönetim kaynaklı sorunlar bilgisayar öğretmenlerinin işlerini oldukça zorlaştırmaktadır. Bu bağlamda politika yapıcılar için önemli bir doğurgu, bilgisayar öğretmenlerinin görev tanımlarının daha net ve açık biçimde yapılmasıdır. Ayrıca diğer öğretmenlerin BİT konusunda yeterli hizmet-içi eğitime tabi tutulmamaları bilgisayar öğretmenlerinin sorumluluklarını daha da arttırmakta, değişik alanlarda rol çatışmalarına neden olmaktadır. Bu nedenle gerek öğretmen ve yöneticilerin bilgisayar öğretmenlerinin rolleri ile ilgili algılarının biçimlendirilmesi, gerekse teknik eğitim fakülteleri ve eğitim fakültelerinin öğretim programlarında gerekli iyileştirmelerin yapılarak öğretmen adaylarının görevleri için daha iyi biçimde hazırlanmaları büyük önem taşımaktadır.