The relationship between demographics, self efficacy, and burnout among teachers

Abstract

Problem Durumu: Öğretmenlerde görülen tükenmişlik, öğrencilerin öğrenme ürünlerine olduğu kadar, öğretmenlerin mesleki yaşamlarında da ciddi sonuçlara yol açabilen bir problemdir. Tükenmişliğin belirtileri öğretmenlerin mesleki gelişim, özyeterlik ve kariyer geliştirme sürecinde yaşadığı başarılarla dolu bir ortamla azalabilecektir. Son yıllarda tükenmişlikle ilgilenen araştırmacılar özyeterlik kuramından artan oranda yararlanmaktadır. Buna göre bireysel gelişim fırsatları sağlamak ya da özyeterlik inançlarının güçlendirilmesi tükenmişlikle mücadelede etkin bir rol üstlenebilir. Batı ülkelerinde öğretmenlerde görülen tükenmişlik ile özyeterlik inançları arasındaki ilişkilere dair çok sayıda araştırma bulunmasına rağmen, Doğu Avrupa ve/veya Orta Doğu’da bu konulara ilişkin pek az çalışma vardır. Araştırmanın Amacı: Bu çalışmada demografik değişkenler, tükenmişliğin üç alt boyutu (duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı) ve öğretmenlerin özyeterlik inançları arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Belirgin olarak üç soruya yanıt aranmıştır: 1) Öğretmenlerin cinsiyet, yaş, kıdem, sınıftaki öğrenci sayısı, haftalık ders yükü vb. özellikleriyle tükenmişlik durumları arasında anlamlı bir fark var mıdır? 2) Öğretmenlerin tükenmişlikleri ile özyeterlik inançları arasında anlamlı bir ilişki var mıdır? 3) Tükenmişliğin alt boyutlarını yordayan özyeterlik inançları hangileridir? Bu soruların yanıtlanmasıyla tükenmişlik ve özyeterlik inançları arasındaki ilişki Batı ülkeleri bağlamından genişletilerek, Türk öğretmenleri hakkında bilgi edinilebilmesi mümkün olabilecek ve öğretmen eğitimine önemli katkılar sunulabilecektir. Ayrıca demografik değişkenler açısından yapılan incelemeler, tükenmişlikte yüksek risk taşıyan grupların tanınması ve bu durumlarla uygun şekilde baş etmekle ilgili planların yapılmasına yardımcı olabilecektir. Bunun yanında Türkiye’de tükenmişlik ve özyeterlik inancını birlikte inceleyen çalışmaların çok az yapılması nedeniyle, araştırmanın bu alandaki boşluğun giderilmesine katkı getireceği düşünülmektedir.