A Turkish adaptation of the inventory of parent and peer attachment: The reliability and validity study

Abstract

Problem Durumu: Bowlby yaşamın ilk yıllarında annenin/bakıcının çocuğa verdiği tepkilere bağlı olarak, çocuğun kendisine ve başkalarına ilişkin zihinsel modeller oluşturduğunu ve bu zihinsel modellerin daha sonraki yıllarda, yakın kişiler arası ilişkiler için bir rehber ve model görevi gördüğünü belirtmektedir. Yaşamın ilk aylarından itibaren bebek ile temel bakıcı (anne) arasında gelişen bağlanma örüntüsünün, hem çocuklukta hem de yetişkinliğe geçişte bireyin ruh sağlığı ile ilişkisini ortaya koyan araştırmalar dikkat çekmektedir. Son yıllarda ergen ve yetişkin ilişkilerinde bağlanmanın rolünü inceleyen araştırma bulguları; yaşamın ilk yıllarında annenin çocuğa verdiği tepkilere bağlı olarak çocuğun kendisine ve başkalarına ilişkin modeller oluşturduğunu, daha sonraki yıllarda da bu modellerin yakın kişiler arası ilişkiler için rehber görevi gördüğünü ortaya koymaktadır. Bağlanmanın yaşam boyu devam eden bir süreç olarak değerlendirilmesiyle birlikte anne-babanın ve akran gruplarına bağlanmanın ergenler üzerindeki etkilerine yönelik çalışmalarda son yıllarda artış gözlenmektedir. Bu ilginin bir sonucu olarak Bowlby’nin görüşleri ile tutarlı olarak, ergenlik döneminde bağlanma sürecinin değerlendirilmesi amacıyla bir çok ölçme aracı geliştirilmiştir. Bağlanma kuramı ile çalışmalarını sürdüren araştırmacıların bu ölçme araçları içerisinde belki de ençok ele aldıkları ölçme aracı Armsden ve Greenberg tarafından geliştirilen Anne-Baba ve Akran Bağlanması Envanteri’dir (ABABE). Ölçme aracının bir çok farklı dile ve kültüre uyarlandığı görülmektedir. ABABE’nin Türk kültürüne uyarlama çalışmalarının gerçekleştirilmiş olması da şaşırtıcı değildir. Yapılan çalışmalar geç ergenlik dönemi (late adolescence) örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmalardan bazılarında Armsden ve Greenberg’in belirttiği faktör yapılarının ayrıştığı görülmüş ancak çalışma sonuçlarında test-tekrar test ve geçerlilik çalışmaları rapor edilmemiştir. Diğer çalışmalarda ise faktör yapılarının ayrışmadığı sonucu bildirilmiştir. Genel olarak bakıldığında, uyarlama çalışmaları sonucunda ABABE’nin Türkiye’de bağlanma alan yazınında ve araştırmalarında kullanılabilecek bir ölçme aracı olabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmada ise ABABE’nin orta-ergenlik dönemi (middle-adolescent) örneklemi üzerinde güvenirlik ve geçerlik çalışmaları incelenmiştir. Araştırmanın Amacı: Bu çalışmanın amacı, orta yaş ergenler (middle-aged adolescents) üzerinde ABABE’nin psikometrik özelliklerini belirlemektir. Bir diğer amaç ise, ergenler üzerindeki farklı etkileri bulunan anne ve babanın birlikte ele alınması yerine, yabancı yazın alanının da belirtildiği gibi anne ve baba bağlanmasını ayırarak değerlendirmektir. Böylelikle, ABABE’nin orta-ergenlik dönemindeki gençlerin, anne-baba ve akran ilişkilerinde güvenli bağlanma duygularını belirlemek amacıyla kullanılabilecek bir ölçme aracı olabileceğini göstermek çalışmanın genel amacıdır.