Öğretmenlerin hizmet içi eğitimlerden beklentileri ve öğretmenin sınınrı yok projesi

Teachers' expectations from in-service training and the project "no limit to teach(er)"

Abstract

Problem Statement: Training qualified teachers is possible through preservice and in-service training programs. The in-service training of teachers in Turkey is primarily planned and delivered by the Directorate of In-Service Office at the Ministry of National Education (MoNE). In addition to this, some Non Governmental Organizations (NGO) collaborate with MoNE taking the initiatives to enhance the quality of education in Turkey. One such initiative is the project "No Limit to Teach(er)", which is run by the Teachers Academy Foundation. The objective of this project is to deliver in-service training to 100,000 teachers by the end of 2014, focusing on teachers' communication skills, classroom management, and measurement and evaluation. By the end of 2011, a total of 48.250 teachers from almost every city in Turkey were given this training.Purpose of Study: The purpose of this study was to define teachers' justified expectations of these in-service training programs and to understand how these expectations developed based on their evaluations about the programs. It was also aimed to find out what other in-service training programs they need with reasons.Methods: This study was conducted using qualitative methods. The results were obtained by qualitative analysis of the data obtained. To this end, 65 teachers randomly selected from different cities in Turkey were administrated a semi-structured questionnaire form with open ended questions. Teachers written evaluations about the in-service training program were analyzed using qualitative content analysis.Findings and Results: The results showed that the teachers place special emphasis on the content and methodology of the training programs, and the expertise and positive attitudes of the trainers, and that they set these criteria as expectations. Among the subjects teachers recommended for other in-service training were—in the order of consistency—class management, communication skills, special education, learning games and drama, child psychology, parents' training, design and application of teaching materials, training school administrators, instructional methods and techniques, and some personal development issues.Conclusions and Recommendations: Based on teachers' views, it was concluded that the in-service training is more effective when active participation of participants is ensured and when an exciting positive learning environment is created.Based on these results, it can be suggested that specialized and enthusiastic trainers should be entrusted to create a learning environment where there is a moderate amount of sense of humor and active participation.

Özet

Problem Durumu: Nitelikli öğretmen yetiştirme, hizmet öncesi ve hizmet içi eğitimlerle olanaklı görünmektedir. Eğitim sisteminin arzu edilen biçimde işlemesi açısından sistemin vazgeçilmez öğesi öğretmenlerden beklenen, eğitim programlarında yer alan istendik davranışları öğrencilere kazandırmaktır. Öğretmenlerin başarı ya da başarısızlıkları bu alandaki yeterlikleriyle ölçülür. Bu durum öğretmenlere büyük bir iş yükü ve sorumluluk getirmektedir. Dolayısıyla, öğretmenlerin işlerini daha nasıl iyi yapacağını biliyor olması zorunlu hale gelmektedir. Bu bağlamda, nitelikli öğretmenlerin nasıl yetiştirilmesi gerektiği ayrı önem taşıyan bir konu olarak belirmektedir. Ülkemizde, öğretmen yetiştirme sistemi ve nitelik sorununun uzun yıllar ihmal edildiği ve öğretmen eğitimini iyileştirmede yapılacak olan değişikliklere temel teşkil etmek için yeterli bilimsel çalışmalara ihtiyaç olduğu bir gerçektir. Ülkede mevcut öğretmen sayısı ve bu mevcudun artma olasılığının kuvvetli oluşu dikkate alınacak olursa, öğretmenlerin sadece nicel olarak değil, onlarının niteliklerinin sağlanması, kontrol edilmesi ve artırılması da ele alınması gereken bir konudur. Nitelikli öğretmenlerin ancak nitelikli bireyler yetiştireceği sayıtlısı önem kazanmakta ve öğretmenlerin niteliklerinin artırılması konusunda en önemli araç olarak dikkatler hizmet içi eğitime çekilmektedir, öğretmenlerin değişen dünya koşulları, bilim ve teknikteki ilerlemeler ve bunların eğitime yansımaları vb. birçok durumda kendilerini yenileyebilmeleri için eğitime ihtiyaçları vardır, öğretmenlerin hizmet içi eğitimi öncelikle MEB'e bağlı birimlerce planlanmakta ve yürütülmektedir. Diğer yandan ülkedeki bazı sivil toplum kuruluştan, MEB ile işbirliği içinde eğitimin niteliğini artırmak amaçlı girişimlerde bulunmaktadır. Bu girişimlerden biri öğretmen Akademisi Vakfı (ÖRAV) tarafından gerçekleştirilmekte olan "öğretmenin Sınırı Yok" projesidir. Projenin hedefi 2014 yılının sonuna kadar 100 bin öğretmenin, iletişim becerileri, sınıf yönetimi ve ölçme değerlendirme konularında hizmet içi eğitimlerinin gerçekleştirilmesidir. 2009-2012 yılları itibari ile Türkiye'nin hemen her bölgesindeki illerden toplam 48.260 öğretmenin hizmet içi eğitimleri yapılmıştır. Bu eğitimlerin öğretmenler tarafından nasıl değerlendirildiği, bir hizmet içi eğitimden öğretmenlerin beklentilerinin neler olduğu, öğretmenlerin başka hangi hizmet içi eğitimlere ihtiyaç duydukları ve bir hizmet içi eğitimi düzenlenirken dikkate alınması gereken durumların ortaya çıkarılması araştırmanın amacını oluşturmaktadır. Araştırma verileri, Türkiye'nin çeşitli illerinde eğitimlere katılan 65 öğretmenin, eğitimlerden sonra görüşmelerle alınan bilgilerin, nitel yöntemlerle analiz edilmesiyle elde edilmiştir.Araştırmanın Amacı: Bu çalışmanın amacı, "öğretmenin sınırı yok" projesi kapsamında, ilköğretimdeki öğretmenlere yönelik hizmet içi eğitimlerden hareketle, öğretmenlerin, MEB tarafından veya diğer yollarla gerçekleştirilen hizmet içi eğitimlere yönelik beklentilerini ortaya koymak ve uygulanacak olan hizmet içi eğitim etkinliklerinin etkililiğinin artırılmasına katkıda bulunmaktır. Bu amaçla öğretmenlerin almış oldukları eğitim süreci içerisinde en çok beğendikleri durumlar, en az beğendikleri durumlar, diğer hizmet içi eğitimler için önerdikleri eğitim konuları, almış olduklan bu eğitim için en yararlı buldukları bölümler, en yararsız/gereksiz buldukları bölümler, yukarıdaki düşüncelerinden başka yorumları, görüşleri önerileri ve tüm veriler dikkate alınarak, öğretmenlere yönelik hizmet içi eğitimlerde dikkat edilmesi gereken durumlar belirlenmeye çalışılmıştır.Yöntem: Çalışmanın verileri, nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Bu veriler, "öğretmenin sınırı yok" projesi kapsamında değişik illerden hizmet içi eğitime katılan toplam 65 öğretmen ile yapdan görüşmelerden elde edilmiştir. Katılımcılar, araştırmacının eğitimci ve gözlemci olarak bizzat katıldığı eğitimlerin sonunda belirlenmiştir. Katılımcıların çalışma yılı olarak dağılımları şöyledir: 1-10 yıl 22,11-20 yıl 28, 21-30 yıl 13 ve 30 yıl üzeri 3 kişi. Katılımcılardan 47'si sınıf, 18'i branş öğretmeni, 22'si erkek ve 43'ü kadmdır. Veriler önce problemin yanıtını oluşturacak biçimde kategorilere ayrılmıştır. Görüşmelerdeki sorulara verilen yanıtlar, katılımcıların algısına göre yanıtlandığından, verileri oluşturma sırasında dağınık veriler, belirtilme yerlerine bakılmaksızın ilgili olduğu kategoriye göre değerlendirilerek, o kategorinin altında gruplandmlmıştır. Yanıtların içeriğinde değinilmek istenen kategorilerdeki alt kategoriler, sayısal yığılmalara bakılarak oluşturulmuştur. Çok az tekrar edilen, başka bir deyişle, özelde kalan temalar sonuçlara yansıtılmamıştır.Araştırmanın Bulguları: Öğretmenlerin hizmet içi eğitimlerden, eğitimin uygulanışı, eğitimcilerin konuya hâkim oluşları ve olumlu tutumu ve eğitimin içeriğini önemsedikleri ve bu konuda bir beklenti içinde oldukları ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin geleneksel tarzda sunucunun aktif, katılımcıların pasif, bilgisayardaki yansıların merkeze almdığı ve sunucunun bunu okuyarak gerçekleştirdiği biçimde genelleştirilebilecek eğitimleri beğenmedikleri ortaya çıkmaktadır. Yetişkin eğitimlerinde dikkat edilmesi gerekenler dikkate alınarak, aktarılmak istenen konunun kullanışlı, anlaşılır, ilginç ve eğlenceli bir biçimde sunulması beklentiler arasında yer aldığı söylenebilir. Öğretmenler, hizmet içi eğitimlerde, kendilerine değer verildiğinin ve fikirlerinin açıklanmasına olanak tanıyan eğitmenlerle çalışmaktan hoşlandıklarını özellikle belirttikleri görülmektedir. Eğitimin içeriğinin katılımcıların ihtiyaçlarına yönelik ve uygulamada kullanılabilir olması onların beğenilerini kazanmaktadır. Hizmet içi eğitimlerde karşımıza çıkan yakınmalardan biri de verilen bilgilerin kuram ağırlıklı olması ve uygulamadan uzak olması yönündedir. Eğitim etkinlikleri için öğretmenler, "en az beğenilen durumlar" kategorisi içinde, planlanan ders saatl