Technological pedagogical content knowledge self-efficacy scale (TPACK-SeS) for pre-service science teachers: construction, validation, and reliability

Abstract

Problem Durumu: Bilgi çağı olarak adlandırılan 21. yüzyılın ilk yıllarında görülen gelişmeler sonucunda toplumlar, bilim ve teknoloji alanında hızlı bir değişim süreci içerisine girmiş ve teknolojik ürünler hayatımızın her alanında olduğu gibi eğitim alanında da yaygınlaşmaya başlamıştır. Bu doğrultuda tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de Temel Eğitim Projesi, Eğitimde Fırsatları Arttırma ve Teknolojiyi İyileştirme Hareketi Projesi vb. çalışmalar ile okullar teknolojik ürünler ile donatılmaktadır. Bu çalışmalarla okullar teknolojik açıdan gerekli fiziki mekân, araç- gereç, donanım ve yazılımlara sahip olsada, bu teknolojilerin öğretim sürecinde etkili kullanılmasında anahtar rolü olan öğretmenlerin teknolojiyi öğretim sürecine entegre edebilme bilgileri ya da başka bir ifade ile teknolojik pedagojik alan bilgisi (TPAB)ne sahip olmaları önem taşımaktadır. Öğretim ve öğrenim sürecinde teknolojiyi etkili kullanmanın temeli olan TPAB; öğrencilerin kavramları öğrenmesini nelerin kolaylaştırdığı ve zorlaştırdığı, öğrencilerin karşılaştığı bir takım problemleri çözmeye teknolojinin nasıl yardım ettiği, öğrencilerin ön bilgilerini teknolojinin nasıl yapılandırdığı veya güçlendirdiği gibi konularda bilgi sahibi olmayı gerektirmektedir. Öğretmenlerin TPAB’a sahip olmakla birlikte TPAB’a yönelik özyeterlik inançlarının da yüksek olması öğretim sürecinde teknoloji kullanımını arttıran bir faktördür. Geleceğin öğretmenleri olan Fen bilgisi öğretmen adaylarının TPAB’a yönelik özyeterlik düzeylerinin ölçülmesi, lisans eğitimi boyunca verilen derslerin TPAB’a yönelik özyeterlik düzeyine etkisinin belirlenmesi ve öğretmen adaylarının teknolojiyi kullanımlarını etkileyen faktörlerin tespit edilmesi açısından önem taşımaktadır. Araştırmanın Amacı: Etkili teknoloji entegresyonu için öğretmen adaylarının TPAB’a yönelik özyeterlik düzeylerinin ölçülmesi gereksiniminden yola çıkarak bu çalışmada fen bilgisi öğretmen adaylarının TPAB’a yönelik özyeterlik inaçlarını belirlemeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçeğin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın Yöntemi: Teknolojik pedagojik alan bilgisine yönelik öz-yeterlik ölçeği (TPAB-ÖyÖ)’nin geliştirilmesinde DeVellis (2003) tarafından önerilen ölçek geliştirme aşamaları takip edilmiştir. İlgili alanyazın ve 32 öğretmen adayının TPAB’ın alt boyutları ile ilişkili açık uçlu sorulara verdikleri yanıtlar doğrultusunda madde havuzu oluşturularak, uzman görüşü doğrultusunda ölçek maddelerine son hali verilmiştir. Araştırmada 84 maddeden oluşan 10’lu likert tipinde cevaplama formatındaki ölçeğin nihai formu, 2010 - 2011 eğitim-öğretim yılının güz döneminin başlangıcında altı coğrafi bölgede yer alan 17 farklı eğitim fakültesinin fen bilgisi öğretmenliği anabilim dalının son sınıfında öğrenim gören 808 öğretmen adayına (%64.6 kız, % 35.4 erkek) uygulanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliğine kanıt sağlamak amacıyla 420 öğretmen adayının yanıtlarından elde edilen veriler ile SPSS 11.5 paket programı kullanılarak Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), 388 öğretmen adayının yanıtlarından elde edilen veriler ile Lisrel 8.7 paket programı kullanılarak Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. Bu yolla AFA doğrultusunda ortaya çıkan madde-faktör bağıntılarının uygunluğu DFA yapılarak değerlendirilmiştir. Ölçek maddelerinin güvenirliğine kanıt sağlamak amacıyla madde test korelasyonları ve Cronbach alfa iç tutarlık katsayısı hesaplanmıştır. Bulgular ve Sonuçlar: AFA yapılmadan önce verilerin faktör analizine uygunluğu Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Bartlett testiyle değerlendirilmiştir. 84 maddenin KMO değeri .961 ve Barlett testi anlamlı bulunmuştur (χ2 = 18628.597, df=1326, p