Otizmli öğrencilere görsel sözcükleri okumayı öğretmede iki öğretimsel stratejinin karşılaştırılması

Comparison of two instructional strategies for students with autism to read sight words

Abstract

Problem Statement: Literacy skills are extremely important for all individuals, especially children with autism, because these skills provide a channel for educational assessment and learning as well as enhance vocational opportunities, promote self-expression, and facilitate independent living. Some individuals with autism cannot acquire academic literacy skills, though they can acquire the functional literacy skills that are essential for them to live, work and participate in social life. Word reading is the first step of functional literacy instruction. Previous studies in literature have compared the effectiveness of constant time-delay and stimulus fading procedures within sight word reading instruction. These studies included participants with mild and moderate mental retardation. However, it is surprising that there are so few similar studies conducted among individuals with autism. In addition, existing studies have revealed that teachers lack the specific information and skills necessary to teach literacy skills to individuals with autism. This study will contribute to literature comparing the effectiveness and efficiency of constant time-delay and stimulus fading strategies in teaching students with autism to read sight words. Purpose of Study: The purpose of this study was to compare the effectiveness and efficiency of constant time-delay and stimulus fading strategies in assisting three students with autism to read sight words. Methods: Participants were three students with autism, ranging in age from 12 to 14. A five-word set was determined for each teaching strategy, and both sets were taught to the participants. The teachers and mothers of the participants were interviewed before selecting the target words. An adapted alternating-treatments design was used to compare the effectiveness and efficiency of constant time-delay and stimulus fading strategies for students with autism to read sight words. Inter-observer and procedural reliability data were collected. Findings and Results: Target words were acquired by students during the intervention sessions. All three participants were able to generalize reading these target words through the materials of different writing styles, font sizes and letter styles (upper- and lower-cases). Permanent effects of the instructional procedures were observed in maintenance sessions. Conclusions and Recommendations: The results indicated that both strategies were effective; however, the constant time-delay strategy was more efficient in terms of the number of trials required to achieve performance criterion.

Özet

Okur-yazarlık becerileri tüm bireyler için olduğu gibi otizmli çocuklar için de, eğitsel değerlendirme ve öğrenme için bir kanal sağlaması, iş olanaklarını çeşitlendirmesi, kendini ifade etmeye teşvik ettiği ve bağımsız yaşamı kolaylaştırdığı için çok önemlidir. Otizmli bireylerin bazıları akademik okur-yazarlık becerilerini kazanamayabilirken, işlevsel okur-yazarlık becerileri onların yaşayabilmeleri, çalışabilmeleri ve topluma katılabilmelerini sağlamak için gereklidir. Sözcük okuma, işlevsel okur-yazarlık öğretimin ilk basamağını oluşturur. Görsel sözcük okuma henüz fonetik prensiplerin kavranmadığı dönemde çocuğa başarılı okuma yaşantıları sağlaması bakımından önem taşımaktadır. Görsel sözcük okuma, çocukların ilk sözcüklerini kolayca öğrenmelerini ve böylece okumaya karşı olumlu tutum kazanmaları bakımından önemlidir. Görsel sözcük okunmanın öğretilmesi, çocuğa bilinen sözcüklerden yola çıkarak harfleri tanıtmak ve harf-ses ilişkisini öğretmek için bir zemin oluşturması bakımından önemlidir.Literatür incelendiğinde görsel sözcük okuma öğretiminde sabit bekleme süreli öğretim ile ipucunun silikleştirilmesiyle öğretim stratejilerinin etkililiğinin karşılaştmldığı araştırmaların genellikle hafif ve orta zihin engelli katılımcılara uygulandığı ancak otizmli bireyler ile benzer çalışmalann oldukça az olması dikkati çekmektedir. Bunun yanı sıra, araştırmalar öğretmenlerinin otizmli bireylere okuryazarlık becerilerini kazandırmak için gerekli etkili spesifik bilgi ve becerilerden yoksun olduğunu ortaya koymaktadır.Araştırmanın AmacıBu araştırmanın amacı, otizmli öğrencilere görsel sözcükleri okumayı öğretmede iki öğretimsel stratejinin karşılaştırılmasıdır. Araştırmanın YöntemiAraştırmanın katılımcıları İstanbul'da bir otistik çocuklar eğitim merkezinde eğitim görmekte olan, yaşları 12-14 arasında değişen, iki erkek ve bir kız olmak üzere üç otizmli öğrencidir. Katılımcılarda aranan ön koşul özellikler şunlardır; (a) en az tek sözcükle ve anlaşılır bir telaffuzla konuşabilen, (b) resim-resim eşleyebilen (c) gösterilen iki resimden ismi söyleneni parmağı ile işaret ederek gösterebilen, (d) bir resim gösterilip onun ne olduğu sorulduğunda resmi isimlendirebilen, (e) bir etkinliğe dikkatini en az 10-15 dakika yöneltebilen ,(0 beklemesi söylendiğinde bekleyebilen, (g) basit sözel yönergeleri takip edebilen, (h) sözcük okuma becerisine sahip olmayan.Her iki öğretim stratejisinde öğretmek üzere beş sözcük belirlenmiş ve her üç öğrenciye bunlar öğretilmiştir. Hedef sözcüklerin belirlenmesinde, katılımcıların öğretmen ve anneleri ile görüşülerek çocukların ilgi alanlarına yönelik ve işlevsel sözcükler olmasının yanı sıra sözcüklerin eşit zorluk düzeyinde olmasına dikkat edilmiştir. Katılımcılar için etkili pekiştireçleri belirlemek amacıyla her katılımcının annesiyle ve öğretmeniyle görüşmeler yapılmıştır. Pekiştireçlere doygunluğu önlemek amacıyla her bağımsız değişken için farklı pekiştireç belirlenmiştir. Araştırma, toplu ve günlük yoklama oturumları, öğretim, kalıcılık ve genelleme oturumlarından oluşmaktadır. Otizmli öğrencilere görsel sözcükleri okumayı öğretmede sabit bekleme süreli öğretim ile ip ucunun silikleştirilmesiyle öğretimin etkililik ve verimliliğini karşılaştırmak için uyarlamalı dönüşümlü sağaltımlar modeli kullanılmıştır. Bu araştırmanın deneysel kontrolü, deneklerin yoklama oturumlarında göstermiş olduklan performansın sabit bekleme süreli öğretim ya da hedef uyarana ipucu eklenmesine dayalı öğretim oturumlarından biriyle yapılan öğretimde ölçüt karşılanıncaya kadar gerçekleşen oturum sayısı, ölçüt karşılanıncaya kadar gerçekleşen deneme sayısı, ölçüt karşılanıncaya kadar gerçekleşen toplam öğretim süresi ve ölçüt karşılanıncaya kadar gerçekleşen hata yüzdesi açısından farklılık olması ile sağlanmıştır.Bu araştırmada, otizmli öğrencilere görsel sözcük okuma öğretiminde sabit bekleme süreli öğretim ve ipucunun silikleşmesi stratejilerinin etkililik ve verimliliğini karşılaştırmak için uyarlamalı dönüşümlü sağaltımlar modeli kullanılmıştır. Dönüşümlü sağaltımlar modeli, iki ya da daha fazla değişkenin, iki ya da daha fazla geriye dönüşü olmayan bağımlı değişken üzerindeki etkilerinin karşılaştırıldığı araştırmalardır. Bu araştırmanın deneysel kontrolü, deneklerin yoklama oturumlarında göstermiş olduklan performansın sabit bekleme süreli öğretim ya da hedef uyarana ipucu eklenmesine dayalı öğretim oturumlarından biriyle yapılan öğretimde ölçüt karşılanıncaya kadar gerçekleşen oturum sayısı, ölçüt karşılanıncaya kadar gerçekleşen deneme sayısı, ölçüt karşılanıncaya kadar gerçekleşen toplam öğretim süresi ve ölçüt karşılanıncaya kadar gerçekleşen hata yüzdesi açısından farklılık olması ile sağlanmıştır.Gözlemciler arası güvenirlik verileri toplanmıştır. Buna göre, güvenirlik katsayıları sabit bekleme süreli öğretimin yoklama oturumları için 97-100%, öğretim oturumları için 91-100, kalıcılık ve genelleme oturumları için 98% olarak, ipucunun silikleştirilmesiyle öğretimin yoklama oturumları için 98-100%, öğretim oturumları için 90-100%, kalıcılık ve genelleme oturumları 100% olarak hesaplanmıştır. Öğretim planının uygulanmasını değerlendirmek için uygulama güvenirlik verisi toplanmış ve uygulama güvenirliği 100% solarak hesaplanmıştır. Araştırmanın sosyal geçerlik verisi, öğretim uygulaması yapılan her üç deneğin öğretmeniyle yarı-yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Araştırmanın BulgularıAraştırma bulguları, sabit bekleme süreli öğretim ve ip ucunun silikleşmesiyle öğretimin katılımcıların görsel sözcükleri okumayı öğrenmesinde eşit derecede etkili olduğunu göstermiştir. Katılımcıların tümü belirlenen ölçütlere ulaşmıştır. Sabit bekleme süreli öğretim, her üç öğrenci için de, ip ucunun silikleştirilmesiyle öğretimden ölçüt karşılanıncaya kadar geçen deneme sayısı, hata sayısı ve öğretim süresi bakımından daha verimli olduğu görülmektedir. Katılımcıların öğretim oturumlarında hedeflenen görsel sözcükleri okuma ölçütlerine erişebilmek için gereksinim duyd