Okul Psikolojik Danışmanlarda Yaşam Doyumunu Yordayan Etkenlerin İncelenmesi

Abstract

The Statement: Among the characteristics of efficient counsellors arepsychological determination, emphatic understanding, having noprejudices, enthusiasm to listen to and understand others, and having noanti-social or hostile feelings (Ültanır, 2001). It is repeatedly argued thateducation opportunities and services directly influence life satisfaction;the satisfaction in academic life increases life satisfaction, and socialpolicies to be developed in every country should aim to increase lifesatisfaction (Chow, 2005; Diener, and Seligman 2004). Gender, age,professional status, education, professional expectations of the schoolcounsellors and the institution they work have an impact on their lifesatisfaction. No research has been found related to the effect of personaland socio-demographic factors on life satisfaction.Purpose of the Study: The purpose of this study is to examine the effect ofthe counsellors' gender, age, marital status, education, the school theywork, work experience, satisfaction with working conditions, and positiveperception of their knowledge and skills on their life satisfaction.Methods: This study is a literature review which uses a qualitative researchtechnique. The population of the research consisted of 141 psychologicalcounsellors, 112 of whom were females and 29 of whom were males,working at the state primary and high schools in the province of İzmir. Findings and Results: In the findings obtained from the research, withregard to life satisfaction of the school psychological counselors, followingconclusions were reached: Life satisfaction levels of those who weresatisfied with their working conditions were higher than those who didnot; life satisfaction levels of those who found the knowledge and skillssatisfactory which they acquired at the schools which they graduated fromwere higher than those who did not. In compliance with the results ofMultilevel Regression Analysis, Satisfaction with the working conditions,Perception of the knowledge and Skills acquired at school satisfactory andMarital Status are found out to be the important predictors of lifesatisfaction.Conclusion and Recommendations: The results of the study indicate that themost significant variable that contributes to the prediction of lifesatisfaction is whether the participants find the knowledge and skills theygain during their education satisfactory or not. The life satisfaction levelsof those who find the knowledge and skills gained at their schoolssatisfactory are higher than those who do not.

Özet

Problem Durumu: Etkili psikolojik danışmanlarda, duygusal kararlılığa ve empatik bir anlayışa sahip olmak, önyargılardan arınık olmak, başkalarını dinlemeye anlamaya istekli olmak, anti- sosyal ve düşmanca duygulara sahip olmamak, gibi nitelikler görülmektedir. Bir ülkedeki eğitim olanakları ve hizmetlerin yaşam doyumunu doğrudan etkilediği, akademik yaşantılardan alınan doyumun, yaşam doyumunuartırdığı, ülkelerde geliştirilecek sosyal politikaların, yaşam doyumunu artırmaya yönelik olması gerektiği vurgulanmaktadır. Okul psikolojik danışmanlarının cinsiyet, yaş, mesleki statüleri, görev yaptıkları kurum ve eğitim durumları, meslekteki beklentileri onların yaşam doyumun, etkilemektedir. Ülkemizde psikolojik danışmanlarla ilgili yapılan çalışmalarda, psikolojik danışmanların duygusal zeka düzeyleri, iletişim ve empati becerileri; yaşam doyumu, otomatik düşünme ve stresle başa çıkma düzeyleri psikodrama ve problem çözme; empati becerileri ve tükenmişlik düzeyleri ilişkilerinin araştırıldığı görülmüştür. Psikolojik danışmanlarda, bazı kişisel ve sosyo- demografik faktörlerin Yaşam doyumunu üzerindeki etkisinin araştırıldığı bir çalışmaya rastlanamamıştır.Bu bağlamda bu çalışma sonuçlarının, okul psikolojik danışmanların,yaşam doyumunun artırılmasına yönelik gerekli önlemlerin alınması yönünde önemli görülmektedir. Araştırmanın Amacı: Bu araştırmanın amacı, okul psikolojik danışmanlarının, cinsiyeti, yaşı, medeni durumları, eğitim durumu, çalıştığı kurum, çalışma süresi, çalışma ortamından memnun olup olmama, bilgi ve becerilerini yeterli algılamanın yaşam doyumu üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmanın Yöntemi: Araştırmada, mevcut durumu sorgulayan ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmaya, İzmir il ve ilçelerinde okullarında görev yapan 112 kadın ve 29 erkek olmak üzere toplam 141 okul psikolojik danışmanı katılmıştır. Çalışmada, İzmir il ve ilçelerinde bulunan okullar belirlenmiş ve bu oklullardaki bütün okul psikolojik danışmanlara ulaşmak hedeflenmiş, ancak koşullar gereği ulaşılabilen psikolojik danışmanlara ölçekler uygulanmıştır. Çalışma örneklemi 112 (% 79.4) kadın ve 29 (% 20.6) erkek olmak üzere toplam 141 psikolojik danışmandan oluşmaktadır. Araştırma verileri, "Yaşam Doyumu Ölçeği (YDÖ)" ve araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" ile elde edilmiştir. Veriler SPSS 11.0 paket programıyla analiz edilmistir. Okul psikolojik danışmanların yaşam doyumu düzeylerinin önemli yordayıcılarını belirlemek için aşamalı çoklu regresyon analizi teknikleri kullanılmıştır. Yaşam doyumunun yordayıcılarını saptamak amacıyla, YDÖ puanı bağımlı değişken; cinsiyet, yaş, medeni durumları, mezun olunan kurumda kazandırılan bilgi ve becerileri yeterli bulup bulmamaları, meslekte çalışma süresi, eğitim durumu, çalışma ortamından memnun olup olmama durumu, bağımsız değişken olarak çoklu regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın Bulguları: Elde edilen bulgularda, çalışma ortamından memnun olanların memnun olmayanlara; mezun olunan kurumda kazandırılan bilgi ve becerileri yeterli bulanların bulmayanlara göre yaşam doyumu düzeyleri yüksek bulunmuştur. Aşamalı regresyon analizi sonucuna göre, "çalışma ortamından memnun olma", "bilgi ve becerilerini yeterli algılama" ve "medeni durum" yaşam doyumunun önemli yordayıcıları olarak bulunmuştur. Çoklu Regresyon analizi sonuçlarına göre, yordayıcı değişkenlerle, bağımlı değişken arasındaki ikili ve kısmi korelasyonlar incelendiğinde, okul türü, yaş, eğitim durumu (lisansüstü eğitim yapıp-yapmama), medeni durum, çalışma süresi, çalışma ortamından memnun olupolmama, bilgi ve becerisini yeterli algılaması ile yaşam doyumu arasında negatif ve düşük düzeyde bir ilişkinin (r okul türü= -0,05) (r yaş= -0,02) (r lisansüstü eğitim yapıp-yapmama= - 0,03) (r medeni durum= -0,16) (r çalışma yılı= -0,04) (r çalışma ortamından memnun olup-olmama= -0,23) (r bilgi ve becerisini yeterli algılaması= -0,25) olduğu, diğer değişkenler kontrol edildiğinde de değişkenler arasındaki korelasyonun r okul türü= -0,09 r yaş= -0,04 r lisansüstü eğitim yapıpyapmama= -0,04 r medeni durum= -0,18 r çalışma yılı= -0,06 r çalışma ortamından memnun olup-olmama= - 0,21 r bilgi ve becerisini yeterli algılaması= -0,25 olarak hesaplandığı görülmektedir. Cinsiyet ile yaşam doyumu arasında hesaplanan pozitif ve düşük ikili korelasyonun (r =-0,01) ise diğer değişkenler kontrol edildiğinde, negatif ve düşük düzeyde (r = -0,04) olduğu görülmektedir. Okul türü, cinsiyet, yaş, eğitim durumu, medeni durum, çalışma süresi, çalışma ortamından memnun olma-olmama, bilgi ve becerisini yeterli algılaması değişkenleri birlikte, yaşam doyumu puanları ile anlamlı bir ilişki vermektedir (R = 0,386 R2 = 0,149 p