Çalgı Eğitiminde Motivasyon: Beklenti-Değer ve Akış Kuramları Perspektifinde bir İnceleme

Motivation for Instrument Education: a Study from the Perspective of Expectancy-Value and Flow Theories

Abstract

Problem Statement: In the process of instrument education, studentsbeing unwilling(lacking motivation) toplay an instrument or to practiseis a problem that educators frequently face. Recognizing the factors motivating the students will yielduseful results for instrument educators in terms of developing correct teaching methods and approaches. Factors motivating the students are addressed fromthe perspective of severalmotivationaltheories in the relevant literature. Purpose of the Study: In this research, factors motivating students to play their instruments are explained inlight ofthe perspectives of expectancy-value and flowtheories.Moreover, I tried to tiethese factors tovariables such as the school of the students, sex, etc. Method:This study was performed at institutions providing professional music education in Antalya and Burdur, Turkey. The study group consistedof 190 studentsand data were collected by a questionnaire developed to determine the motivations of students fromthe perspectivesof flow and expectancy-valuetheories. The questionnaires consistedof two parts. In the first part, thepersonal characteristics of the students (sex, age, school, grade, daily instrument practise duration, number of yearsof playing, pass mark of instrument class, etc.)were recorded. In the second part, questions were prepared to determine the motivation of students within the scope of expectancy-value and flowtheories. While preparing the questions, foursub-aspects of theexpectancy-valuetheorywere taken into consideration. Descriptive statistical techniques were applied to determine the demographic characteristics of the participants. A chi-squaredtest was conducted for two variables to determinewhether the answers varied as according tosex, age, school, grade, daily instrument practise time, and number of yearsof playing. Findings and Results:Thequestionnaire answersshowed significant differences based on severalpersonal characteristics of the students. Conclusions and Recommendations:Instrument educators should observe of the abilities oftheir students to motivate themand increase their daily practise time and success. Educatorsshould be careful about giving instructionsin accordance with the levelsof their students.

Özet

Problem Durumu: Genellikle bireysel dersler şeklinde gerçekleşen çalgı eğitimi sürecinde, çalgılarını çalmaya ya da çalışmaya yönelik isteklilik (güdü) duymayan öğrenciler çalgı eğitimcileritarafından sıklıkla karşılaşılan bir sorundur. Öğrencileri çalgılarına güdüleyen etmenlerin bilinmesi çalgı eğitimcileri açısından doğru öğretim yöntem ve yaklaşımları geliştirmeleri açısından yararlı sonuçlar doğuracaktır. İlgilialanyazın incelendiğindeöğrencileri çalgılarına güdüleyen etmenlerin bazı güdü kuramları perspektifinde el alındığı görülmektedir. Bu kuramlardan biri olan beklenti değer kuramına göre bir kişinin bir işteki seçimi, gösterdiği performans ve çabasını, o kişinin o işi ne kadar iyiyapabileceğine yönelik algısı ile aynı işe ne kadar değer verdiği belirlemektedir. Beklenti-değer kuramında beklenti, o davranışın amaca ulaştırma olasılığı, değer ise o amacın önem derecesidir. Bu kurama göre bireyler, çeşitli seçenekleri değerlendirebilir, birbirleri ile karşılaştırabilir, sonunda kendi değer verdiği ve gerçekleşme olasılığı en yüksek olan işi seçebilir. Çalgı eğitiminde güdü kuramları incelendiğinde karşımıza çıkan bir başka kuram olan akış kuramında ise yapılacak işin algılanan güçlük derecesi ile kişinin kendi yeteneğinin o işi başarmaya yönelik yeterliği arasındaki dengenin sağlanması gerekmektedir. Eğer görev çok kolay ve beceri düzeyi çok yüksek ise can sıkıntısı başlayacaktır. İş çok zor ve beceri düzeyi çok düşük ise kaygı ile sonuçlanacaktır. Eğer hem iş kolay hem de yetenek düzeyi düşük ise öğrencide ilgisizlik başlayacaktır. Eğer işin güçlük düzeyi yüksek ve beceri düzeyi de yüksek ise akış gerçekleşecektir. Araştırmanın Amacı: Bu araştırmada öğrencileri çalgılarına güdüleyen etmenler beklenti-değer ve akış kuramları perspektifinden açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca bu etmenlerin öğrencilerin okudukları okul, cinsiyet gibi değişkenleri ile olan ilişkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.Araştırmanın Yöntemi: Bu araştırma, AkdenizBölgesi'nde mesleki müzik eğitimi veren kurumlarda okumakta olan toplam 190 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veriler, öğrencilerin beklenti değer ve akış kuramları perspektifinde çalgılarına yönelik motivasyonlarını belirlemek amacı ile geliştirilmiş olan anket ile toplanmıştır.Çalışmagrubundakiöğrencilerindemografiközelliklerinin belirlenmesi amacı ile betimsel istatistik tekniklerine başvurulmuştur. Öğrencilerin ankete verdikleri yanıtların cinsiyet, yaş, okul, sınıf, günlük çalışma süresi, çalgı çalma yılı gibi kişisel değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek üzere iki değişken için ki kare testi uygulanmıştır.Araştırmanın Bulguları: Araştırma sonuçlarından öğrencilerin motivasyon anketine verdikleri yanıtlarınonların bazı kişisel özelliklerine göre anlamlı farklılıklar gösterdiği anlaşılmıştır. Buna göre bir elde etme değeri (attainment value) öğesi olan "çalgı çalıyorum çünkü diğer arkadaşlarım tarafından iyi bir müzisyen olarak görülmek istiyorum" ifadesine Türk Müziği Konservatuarı öğrencilerinin verdikleri katılıyorum yanıtlarının diğer okullarda okumakta olan öğrencilere göre anlamlı derecede yüksek olarak hesaplandığı anlaşılmıştır. Bir içsel motivasyon öğesi olan " çalgı çalıyorum çünkü çalgı çalmaktan büyük bir keyif alıyorum" ifadesine günlük çalışma süreleri 3 saat ve üzeri olan öğrencilerin verdikleri katılıyorum yanıtları diğerlerine göre anlamlı oranda yüksek olarak hesaplanmıştır. Dışsal motivasyon öğesi olan "çalgı çalıyorum çünkü çalgımda başarılı olursam iyi bir not alabilirim diye düşünüyorum" ifadesine kız öğrencilerin verdikleri katılıyorum yanıtlarının erkek öğrencilere göre anlamlı derecede yüksek olarak bulunmuştur. Yine bir dışsal motivasyon öğesi olan "çalgı çalıyorum çünkü müzisyenliğin bana ileride iyi bir gelir getireceğini düşünüyorum" ifadesine müzik öğretmeni adaylarının % 40'ının katılmıyorum, Güzel Sanatlar Fakültesi öğrencilerinin ise %52,7'sinin katılıyorum yanıtını verdikleri anlaşılmaktadır. Verilen değer (perceived cost), öğesi olan "çalgı çalıyorum çünkü çalgı çalmak benim için günlük işlerden çok daha önemli bir uğraştır" ifadesine verilen yanıtlar incelendiğinde bu ifadeye verilen olumlu yanıtların günlük çalgı çalışma süresi yükseldikçe yükseldiği, öğrencilerin sınıfları yükseldikçe azaldığı anlaşılmaktadır. "Çalgımda çalışmam gereken eser yetenek düzeyimin çok altında ise çalışmak istemiyorum çünkü sıkılıyorum" ifadesine verilen yanıtların öğrencilerin günlük çalgı çalışma miktarına göre farklılık gösterdiği anlaşılmaktadır. Araştırmanın Sonuçları ve Önerileri: Çalgı eğitimcileri öğrencileri motive etmek, günlük çalışma sürelerini arttırmak ve çalgı başarılarını yükseltmek için öğrencilerinin seviyelerini çok iyi gözlemlemeli ve onların seviyelerine uygun eserler vermeye özen göstermelidir. Akış kuramında içsel güdülenme mekanizmalarının bu akış sürecinde önemli bir adımdır. Öğretmenin öğrencinin seviyesine göre eser belirlemesi durumunda bile öğrencinin güdü, farkındalık, yoğunlaşma, özdüzenleme ve öz denetleme becerilerinde yaşadığı bir sorun öğrenme-öğretme süreçlerini olumsuz etkileyebilecektir. Bu nedenle kuram uygulamada doğru dağar seçiminin ötesinde, öğrencinin güdüsü ile bu güdüyü etkileyebilecek bireysel ya da sosyal farklı güdü kaynakları arasında denge kurma görevi de yüklemektedir.Bununla birlikte yine yukarıda sıralanan nedenlerden dolayı öğrencilerinin ne şekilde motive oldukları konusunda bilgi sahibi olunmalıdır. Çalgı eğitiminde ve müzik eğitiminde motivasyon ile ilgili çalışmalar devam ettirilmeli, motivasyon düzeyi ile çalgı performansı arasındaki ilişkiye bakılmalı ve diğer motivasyon kuramlarının çalgı eğitimindeki yansımaları ile ilgili çalışma ve araştırmalar yapılmalıdır. Öğrencilerin güdü kaynaklarına yön verebilecek sosyo-kültürel değişkenler belirlenmelidir. Buna uygun olarak müzik/çalgı eğitimi araştırmalarında nitel araştırma metodolojisinin kullanımı geliştirilmelidir. Öğretmen/öğretim elemanı yetiştirme sürecinde "müzisyen