Yönetici Öz-yeterlik Ölçeğinin Türkçeye Adaptasyonu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Turkish Version of the Principals' Sense of Efficacy Scale: Validity and Reliability Study

Abstract

Problem Statement: Principals are known as important actors in effective schools. So it is important to know which variables influence principals' success. One of these predictors can be self-efficacy. However, there is very few research about principals' sense of efficacy. Purpose of the Study: The purpose of this research was to test the psychometric properties of the Turkish version of the Principal Sense of Efficacy Scale (PSES-T). Method: Confirmatory and Exploratory factor analysis were conducted in order to determine the factor structure of the scale. Two independent samples of school administrators were used for this analysis. The relationship between social support and PSES-T were also examined in order to test the concurrent validity of the scale. Finally, internal consistency of scale was tested by using Cronbach alpha. Findings: Confirmatory factor analyses (CFA) were performed using maximum likelihood estimations, in order to assess the structural validity of the Turkish version of PSES. The model indices were ?2/df= 2,80, CFI=.873, TLI=.87, RMSEA= .100, SRMR=.064, suggesting an unacceptable fit of the model to the data. Concluding that 3 factor 18-item PSES did not fit the data obtained from a Turkish sample, an exploratory factor analysis (EFA) was conducted to further explore the factor structure of the 18-item PSES that better represented the sample data. EFA results showed strong evidence for a single factor structure of scale. Total variance explained by a single factor was 41% and factor loadings ranged from .50-.74 (M=.64). Based on the results of the EFA, the single factor model with 18 items was tested on a second sample by using CFA with the maximum likelihood method. Results indicated that single factor PSES met goodness-of-fit criteria; ?2/df= 1.6, CFI=.95, TLI= .94, RMSEA= .06, and SRMR=.04. As to the reliability results, Cronbach's Alpha was calculated as .94 for the whole scale. Also, low to moderate correlations were found between social support, and PSES was evidence for concurrent validity of scale. Conclusion and Recommendations: The overall findings of the present study provide evidence for the validity and reliability of the PSES with a Turkish sample. Validation and reliability studies of the PSES within different cultural contexts and samples are crucial for the generalizability of the scale. The current study is important in terms of bringing this scale into Turkish literature.

Özet

Problem Durumu: Başarılı liderlerin başarılı okullar için anahtar öge olduğu bilinmektedir. Bu noktada başarılı liderlerin hangi özelliklere sahip olduğu sorusu önem kazanmaktadır. Bu soruya verilebilecek cevaplardan biri de liderin ya da yöneticinin öz-yeterliği olabilir. Yönetici öz-yeterliği konusunda ülkemizde, yöneticilerin "genel öz-yeterlik" inançlarını ve yönetici adayı öğretmenlerin "öğretmenlik öz-yeterlik inançlarını" konu alan çalışmalar olmasına rağmen "yönetici öz-yeterlik" inancına ilişkin az sayıda çalışma bulunmaktadır. Araştırmanın Amacı: Bu araştırmanın amacı Yönetici Öz-yeterlik Ölçeğinin Türkçe versiyonunun psikometrik özelliklerinin test edilmesidir. Araştırmanın Yöntemi: Yönetici Öz-yeterlik Ölçeğinin (YÖÖ) Türk kültürüne uyarlamasının yapıldığı bu çalışmada ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılmış, her iki analiz için okul yöneticilerinden oluşan birbirinden bağımsız iki örneklem grubu alınmıştır. Açımlayıcı faktör analizi için kullanılan ilk örneklemde %11'i kadın % 89'u erkek olmak üzere 150 okul yöneticisi yer almaktadır. Okul yöneticilerinin yarısından fazlası (%60) okul müdürü olarak görev yapmaktadır ve kıdemleri 1 ile 33 yıl arasında değişmektedir (XX? = 9.8, Ss = 7.9). Doğrulayıcı faktör analizi için kullanılan ikinci örneklemde ise 150 okul yöneticisi bulunmaktadır (%10 kadın, %90 erkek). Okul yöneticilerinin % 57'si okul müdürü %43'ü ise müdür yardımcısı olarak görev yapmaktadır, kıdemleri ise 1 ile 37 yıl arasında değişmektedir (XX? = 8,6, Ss = 7.01). Araştırmanın veri toplama araçlarını Tschannen-Moran ve Gareis (2004) tarafından geliştirilen Yönetici Öz-yeterlik Ölçeği ile birlikte, yöneticilerin aldığı kişilerarası sosyal desteğe ilişkin sorular ve katılımcıların yaş, cinsiyet, eğitim durumları, mesleki kıdemleri gibi bilgilerini içeren kişisel bilgi formu oluşturmaktadır. Yönetici özyeterlik ölçeği orijinal formu 18 maddeden ve 3 alt boyuttan oluşan 9'lu likert tipi bir ölçektir. Ölçekten 9 ile 162 arasında puan alınmaktadır ve yüksek puanlar yüksek özyeterliği göstermektedir. Orijinal ölçeğin genelinin cronbach alfa iç tutarlık katsayısı .91, alt boyutları ise .86 ile .89 arasında değişmektedir. Araştırma kapsamında ayrıca yöneticilerin algıladıkları sosyal destek, katılımcılara denetçilerden, İl milli eğitim müdürlüğünden, öğretmenlerden, velilerden ve öğrencilerden aldıkları desteğe ilişkin sorular yönetilerek (Örn; Yöneticilik görevinizi yaparken öğretmenlerden aldığınız desteğin kalitesi ne düzeydedir?) ölçülmüştür. Katılımcılardan aldıkları desteği 1- çok düşük kalitede, 5-çok yüksek kalitede olmak üzere derecelendirmeleri istenmiştir. Kişilerarası sosyal destek sorularının faktör yapısını belirlemek amacıyla yapılan açımlayıcı faktör analizi sonucunda, Tschannen-Moran and Gareis (2007)'in çalışmasına benzer şekilde ölçeğin öz değeri birden büyük (3.0, 1.1 ) iki faktörden oluştuğu ve bu faktörlerin toplam varyansın %70'ini açıkladığı görülmüştür. Ölçeğin okul içi destek boyutunu (öğretmen, veli ve öğrenci) oluşturan soruların faktör yükleri .77. ile .82, okul dışı destek boyutunu oluşturan (İl milli eğitim ve denetçiler) soruların faktör yükleri ile .83 ve .89'dur. Araştırmada veri analizi amacıyla Pearson korelasyon, açımlayıcı faktör analizi (AFÖ), t- testi ve Cronbach Alpha analizleri SPSS 15.00 ile, en büyük olabilirlik kestirimi ve uyum değerleri ise AMOS 16.00 ile yapılmıştır. Araştırmanın Bulguları: Analizden önce her iki örneklemin normal dağılım gösterip göstermediği ve çok değişkenli analizlere uygunluğu test edilmiştir. Bu amaçla öncelikle çarpıklık ve basıklık katsayıları incelenmiştir, bu değerler sırasıyla -.35 ile - 1.07 ve -.26 ile -1.15 arasında değişmektedir. Elde edilen değerler örneklemin faktör analizine uygun olduğunu göstermektedir. Verilerin faktör analizine uygunluğu ayrıca Kaiser-Meyer Olkin (KMO) değeri .88 ve Barlett küresellik testi ?2 = 1207.0 (p