MUTAZILITA SCHOLARMUSLIM BIN HALID EZ-ZENCI-THEFIRST SCHOLAR OF IMAM SHAFII

Abstract

Muslim bin Halid ez-Zencî has lived in a critical period of hadith classification history and assumed the position of Mufti of Macca. Considering his teachers, he has benefited from the most prominent people of his time. He was also amongst a group of scholars who disliked what Umayyads have done in the incident of Abd Allah ibn al-Zubayr. Besides that, being the first teacher of Imam Shafii grants him an important historical role. The fact that Imam Shafii was Quraishi and especially Muttalibi has got his interest in Imam Shafii. This made him develop a special bond with him. Imam Shafii narrated more than 100 hadith which shows that he was held in high esteem by Shafii. Despite this, the narrations about his Mutazilita views and the fact prominent Hadith scholars such as Imam Buhari have wounded his reputation (Jarh) are remarkable. All this can provide us a window into Imam Shafii’s early views and tendencies.

Özet

Müslim bin Halid ez-Zencî, hadis tasnif tarihinin çok kritik zamanında yaşamış olan ve Mekke müftülüğü konumu itibari ile çok önemli bir muhaddistir. Ders aldığı hocalar göz önünde bulundurulduğunda dönemin en önemli şahsiyetlerinden büyük bir birikim aldığı görülmektedir. Öyle anlaşılmaktadır ki Müslim b. Halid, Mekke’de vuku bulan Abdullah b. Zubeyr olayında Emevilerin yaptıklarından hoşnut olmayan âlimler topluluğunun da içinde yer almaktadır. Bunların yanında İmam Şafiî’nin ilk hocası olması itibarı ile çok tarihi bir rolü ifa etmiştir. Şüphesiz İmam Şafii’nin soy itibari ile Kureyşi ve özellikle de Muttalibi olması onun daha çok ilgisini çekmiştir. Bundan dolayı İmam Şafii’ye özel bir ilgi gösterdiği görülmektedir. İmam Şafiî’nin, ondan yüzden fazla hadis rivayet etmesi, onun İmam Şafiî’nin gözündeki konumunu göstermektedir. Buna rağmen, Mutezilî görüşleri olduğu konusundaki rivayetler ve başta İmam Buhari olmak üzere sonra gelen birçok hadis âlimi tarafından cerh edilmesi dikkate şayandır. Bütün bunlar, İmam Şafiî’nin ilk dönemindeki eğilimleri ve görüşleri ile alakalı bir pencere sunabilir.