THE CONCEPT OF UNIVERSAL DESIGN AS AN EGALITARIAN PLACE DESIGN APPROACH IN ERGONOMICS

ERGONOMİ ÇERÇEVESİNDE EŞİTLİKÇİ MEKAN ÜRETİM YAKLAŞIMI OLARAK “EVRENSEL TASARIM” KAVRAMI

Abstract

The ergonomics decisions are very important in terms of the efficient use of the space and for the fulfillment of the needs while the space as an architectural product is shaped to respond to the physical needs of the human. Anthropometry, a database for ergonomics which analyze body properties such as human body sizes, movements and limits of the movements, forms the basic data in designing the built environment. Anthropometric measures indicate alteration depending on many factors such as gender, age, racial differences, physical changes, disability. However, the criteria determined in designing the built environment should be able to provide equal access opportunities for all users. In this context, the concept of “universal design” is based on the principle that the built environment, services and products can be reached and used without considering age, status and power. This point of view depends on the research idea of how all people can benefit from identical conditions, or if it's not possible how people can .benefit from paired and similar conditions Within the context of the study, different physical thresholds such as age, gender and disability were discussed and how equal, free, safe and comfortable spaces for all users can be shaped are considered within the framework of the universal design concept.

Özet

Mimari ürün olan mekân insanınfiziksel gereksinimlerine cevap vermek üzere biçimlenirken, alınan ergonomikararları, mekânın verimli kullanımı ve ihtiyaçların tam olarak karşılanması açısındanson derece önemlidir.Ergonomi için bir veritabanı oluşturan, insan vücutölçüleri ve vücut hareketleri ile hareketlerin sınırları gibi vücutözelliklerini inceleyen antropometri, yapılı çevrenin tasarlanmasında temelverileri oluşturur. Antropometrik ölçüler, cinsiyet, yaş, ırksal farklılıklar,fiziksel değişiklikler, sakatlık durumu gibi birçok etmene bağlı olarakdeğişiklik gösterir. Mimarlık ve tasarım pratiği büyükoranda anonim kullanıcı için yani sağlıklı genç yetişkinlerin antropometrikverilerine göre şekillenmektedir. Dolayısıyla ortalama kullanıcı için üretilmişmekanlar yaşlı, çocuk ve sakat bireyleri yaygın normların dışında bırakmakta vebahsedilen farklılıklar için yeni normlar üreterek gereksinimleriözelleştirilmektedir. Ancak yapılı çevrenin tasarlanmasında belirlenenkriterler tüm kullanıcılara eşit kullanım olanakları sağlayabilmelidir. Bu bağlamda ortaya atılan“evrensel tasarım” kavramı yapılı çevrenin, hizmetlerin ve ürünlerin yaş, statüve yeti farkı gözetmeden herkes için ulaşılabilir ve kullanılabilir şekildebiçimlenmesi ilkesine dayanır. Bu bakış açısı tüm insanların aynı şartlardanveya bu mümkün değilse eşit ve benzer şartlardan nasıl yararlanabileceğinaraştırılması fikrine dayanmaktadır. Çalışmakapsamında, yaş, cinsiyet ve sakatlık gibi farklı fiziksel eşiklere değinilmişve tüm kullanıcılar için eşit, özgür, güvenli ve rahat hissettiren mekanlarınnasıl biçimlendirilebileceği evrensel tasarım kavramı çerçevesinde elealınmıştır. Eşitlikçi ve esnek mekân tasarım çözümlerinin en küçük birimlerdenbaşlayarak tüm mekan ya da yapı ölçeğine kadar uygulanabileceği örnek tasarımçözümlemeleri ile açıklanmıştır.