AN EVALUATION OF ORGANIZATIONAL STRUCTURE OF TURKEY'S REVENUE ADMINISTRATION WITHIN THE FRAMEWORK OF VOLUNTARY TAX COMPLIANCE

VERGİYE GÖNÜLLÜ UYUM ÇERÇEVESİNDE TÜRKİYE'DE GELİR İDARESİNİN ORGANİZASYON YAPISI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Abstract

Voluntary tax compliance is not considered only from the point of view of taxpayer liabilities but it is seen as a duty of tax administration to put in effect practices that would ease taxpayers' liabilities. Importance of taxpayer-focused tax administrations, which are based on taxpayer behaviors, increases every day. Turkey has made some organizational regulations to facilitate voluntary compliance in line with these factors. First of all, "Law on Revenue Administration's Organization and Duties", which reorganized tax administration, entered into force in 2005. After that, the Large Taxpayers Office (LTO) and the Single Tax Administration projects were put into practice, respectively in 2007 and 2015, in order to bring taxpayer-focus into the front. This paper focuses on organizational structures of revenue administrations in various countries, practices to increase taxpayer focus and voluntary compliance as well as Turkey's efforts and shortcomings in practice in this respect. Nine-year long Large Taxpayers Office practice in Turkey has important shortcomings because duties, authorities, large taxpayers are not defined and it only covers taxpayers in Istanbul. Single Taxpayer Office practice is very new and there is not enough data for comprehensive evaluation.

Özet

Günümüzde vergiye gönüllü uyum sadece mükellefin yapmak zorunda olduğu yükümlülükler olarak değerlendirilmemekte, vergilendirme işleminin diğer tarafı olan vergi idaresine de mükelleflerin yükümlülüklerini kolaylaştıracak uygulamaları yürürlüğe koymak gibi bir görev yüklemektedir. Mükellef davranışlarını temel alan mükellef odaklı vergi idarelerinin önemi her geçen gün artmaktadır. Türkiye'de bu unsurlar doğrultusunda vergiye gönüllü uyumu kolaylaştıracak bazı organizasyonel düzenlemeler gerçekleştirilmiştir. Önce, vergi idaresinin reorganizasyonu ile ilgili 2005 yılında "Gelir İdaresi Başkanlığı'nın Organizasyonu ve Görevleri Hakkındaki Kanunu" yürürlüğe girmiştir. Sonrasında da mükellef odaklılığı ön plana çıkarmak için 2007 yılında Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı (BMVDB) ve 2015 yılında Tek Vergi Dairesi projeleri hayata geçirilmiştir. Bu makalede çeşitli ülkelerdeki gelir idaresi organizasyon yapıları ile mükellef odaklı ve vergiye gönüllü uyumunu artıracak uygulamalar ile Türkiye'de bu konuda yapılan çalışmalar ele alınmış ve Türkiye'deki uygulama eksiklikleri ortaya konulmuştur. Türkiye'de dokuz yıldır uygulanan BMVDB uygulaması; görev, yetki, büyük mükellef tanımı ve sadece İstanbul'daki mükellefleri kapsamına almış olması gibi unsurlar bakımından önemli eksikliklere sahiptir. Tek Vergi Dairesi Uygulaması ise çok yeni bir uygulama olduğundan kapsamlı değerlendirme yapabilme konusunda yeterli veri bulunmamaktadır.