FOREIGN TRADE OF OTTOMAN EMPIRE IN MERCANTILIST WORLD ACCORDING TO İKTİSADİYAT MECMUASI

İKTİSADİYAT MECMUASI’NA GÖRE MERKANTİLİST DÜNYADA OSMANLI İMPARATORLUĞU’NUN DIŞ TİCARETİ

Abstract

Even today, books, newspapers, journals can be accepted as a document that testimony to history. And they had bigger role when technological developments have not yet reached today’s level, especially in the area of communication. Owing to newspapers and journals which have lots of information about people’s life styles, perspectives on life and political-economic events they witnessed, it is possible make inferences about the socio-economic situation of the period. The aim of this study, analyze to foreign trade of Ottoman Empire in end of 16. century and beginning of 17. century with reference to opinion in İktisadiyat Mecmuası which is the intellectual advocate of national economics doctrine what has similar features with mercantilist system in Turkish press. In the study, it has utilized the opinion entitled “Industry and Trade in the 11th Hijri Century” which published in İktisadiyat Mecmuası no. 21 in 1916. The owner of this opinion is Galip Haldun whose many other opinions have published in same journal. According to information obtained, it is understood that the Ottoman Empire experienced significant increases in trade with Europe during the mercantilist period and the trade balance was in favor of the Empire. Also in the same period because of that Ottoman exports were more than imports, the plenty of golden and silver entered to country and people’s welfare increased by providing the abundance of goods and money. On the other hand increase in foreign trade was realized by the low custom tax rates and commercial privileges that given by Ottomans in a period when the European states followed mercantilist policies. The balance of foreign trade which was favour to Ottomans has turned against to the Empire since the beginning 18 century owing to this situation that depends on different economic approaches.

Özet

Bugün dahi tarihe tanıklığın birer vesikası sayılabilecek kitap, gazete ve dergiler, teknolojik gelişmeleriniletişim-haberleşme alanı başta olmak üzere günümüz seviyesine henüz ulaşmadığı dönemlerde çokdaha önemli bir işleve sahiplerdi. Toplumların belirli bir zaman dilimindeki yaşam biçimleri, hayatabakışları, şahit oldukları siyasi-ekonomik olaylar gibi birçok bilginin yer aldığı gazete ve dergilersayesinde dönemin sosyo-ekonomik durumu ile ilgili çıkarımlar yapmak mümkün hale gelmektedir.Bu çalışmada amaç, merkantilist sistem ile oldukça benzer özelliklere sahip milli iktisat doktrinin, Türkbasın hayatındaki fikrî savunucusu sayılan İktisadiyat Mecmuası’nda yer alan bir köşe yazısından yolaçıkarak, merkantilizmin henüz başlangıç aşamasında olduğu 16. yüzyıl sonu ile 17. yüzyıl arasındaOsmanlı İmparatorluğu’nun dış ticaretini analiz etmektedir. Çalışmada birincil kaynak olarak İktisadiyatMecmuası’nın 1916 yılı 21. sayısında yayınlanan ve mecmuada başka birçok yazısı da yer alan GalipHaldun’a ait “On Birinci Asr-ı Hicrî’de Sanayi ve Ticaretimiz” başlıklı köşe yazısından faydalanılmıştır.Elde edilen bilgilere göre, Osmanlı İmparatorluğu’nun merkantilist dönemde Avrupa ile yaptığı ticaretteönemli artışların yaşandığı ve dış ticaret dengesinin İmparatorluk lehine olduğu anlaşılmaktadır.Ayrıca bahse konu dönemde Osmanlı ihracatının ithalattan fazla olması, ülkeye bol miktarda altın vegümüş girişini sağlamış, neticede halkın refahı gerek mal gerekse para bolluğunun temini sağlanarakartırılmıştır. Diğer taraftan, dış ticaretteki bu artışın, farklı iktisadi yaklaşımlara bağlı olarak, Avrupalıdevletlerin merkantilist politikalar izlediği bir dönemde, Osmanlılar tarafından tanınan ticari imtiyazlarve düşük gümrük vergisi oranları ile gerçekleşmiş olması lehte olan dış ticaret dengesini 18. yüzyılınbaşlarından itibaren İmparatorluk aleyhine çevirmiştir.