İstanbul ili Küçükçekmece ilçesi parklarında Ekolojik kalitenin geçirgenlik ve doğal vejetasyon açısından irdelenmesi

Examining the ecological quality of Küçükçekmece District parks in Istanbul in terms of permeability and natural vegetation

Abstract

Küçükçekmece, is one of the important districts to define the city of Istanbul at the international level with its historical, cultural, and natural values. In this study, the parks in Küçükçekmece District were examined in terms of ecological quality, principles, and standards. Ecological quality is a composite of the structural and functional features determining the habitat values of a landscape. An objective evaluation on the ecological quality of parks is important from the point of rehabilitation from an existing situation, and providing areas which will have high habitat value in the future. Recovery in the existing park area will generate a livable urban atmosphere. In line with this basic comprehension, the ecological quality of the parks in Istanbul's Küçükçekmece District was examined. There are four principles determining ecological quality of an area: vegetative production, water, permeability (soil), and natural vegetation cover (biological diversity). This research was done in two phases regarding the permeability and natural vegetation cover using ecological quality principles. In the first phase of the study, a vegetation list was provided by the Park and Garden Department of the Küçükçekmece Municipality. The park names and size were acquired from the "Küçükçekmece District green corridor Transformation Project". The space where the soil surface is covered by soil material, or is suppressed because of overuse and can not sustain plant growth is accepted as an impermeable soil surface. Whether there is a relation between park areas and permeable surface areas was examined using the Spearman correlation test. Whether permeability ratio of parks changes according to their location was analyzed using the Chi-Square test. In the second stage of the study, the existing vegetation cover was analyzed on-site. Existing vegetation cover analysis is made according to trees, shrubs, bushes, flowers, and trailings. Findings of, this study show that the average permeability ratio is 35.19% and the naturality ratio is 52% in the 63 parks under examination. This study shows that the permeable land surfaces of the parks remain incapable of sustaining vegetative growth and therefore the habitat values of the park areas, which can have an economic, social and ecologic contribution to the urban environment, will reduce. Result of this study will contribute to the sampling used for the ecological quality principles in other parks in other districts. The study reveals the importance of the ecological quality factors that need to be taken into consideration in the design and planning of parks.

Özet

Küçükçekmece; sahip olduğu tarihi, kültürel ve doğal değerleri ile İstanbul'un Uluslararası düzeyde kimliğini belirleyen önemli ilçelerinden biridir. Bu araştırmada Küçükçekmece ilçesinde mevcut olan parkların ekolojik kalite ilkeleri açısından irdelenmesi yapılmıştır. Ekolojik kalite, bir peyzajın habitat değerlerini belirleyen strüktürel ve fonksiyonel özelliklerinin bileşkesidir. Parkların ekolojik kalitelerinin objektif bir değerlendirilmesinin yapılması mevcut durumun iyileştirilmesi ve gelecekte kent ortamına habitat değeri yüksek olan alanların kazandırılması açısından önemlidir. Mevcut park alanlarında yapılacak iyileştirmeler yaşanabilir bir kent ortamı oluşturacaktır. Bu temel anlayış doğrultusunda Küçükçekmece İlçesi parklarında ekolojik kalitenin irdelenmesi yapılmıştır. Bir alanın ekolojik kalitesini belirleyen dört ilke vardır. Bitkisel Üretim, su, geçirgenlik (toprak) ve doğal vejetasyon örtüsü (biyolojik çeşitlilik). Bu araştırma ekolojik kalite ilkelerinden geçirgenlik ve doğal vejetasyon örtüsü dikkate alınarak iki aşamada yapılmıştır. Araştırmanın birinci aşamasında Küçükçekmece Belediyesi Park ve Bahçeler Müdürlüğünden bitki listesi temin edilmiştir. Park isimleri ve parkların alanları "Küçükçekmece İlçesi Yeşil Koridor Dönüşüm Projesinden" elde edilmiştir. Toprak yüzeyinin zemin malzemesi ile kaplandığı veya aşırı kullanımdan dolayı toprağın sıkıştırıldığı ve bitki yetişmesine olanak veremediği yerler geçirimsiz toprak yüzeyi olarak kabul edilmiştir. Park alanları ile geçirimli yüzey alanları arasında bir ilişkinin olup olmadığı Spearman Korelasyon testi ile irdelenmiştir. Parkların geçirimlilik oranının parkların bulundukları mevkiiye göre değişip değişmediğide Pearson Chi-Square testi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında 63 parkta mevcut olan bitki örtüsü yerinde incelenmiştir. Mevcut bitki örtüsü analizi ağaç, ağaçcıklar, çalılar, çiçekler ve yerörtücüler olarak yapılmıştır. Araştırmanın sonunda incelenen 63 parkta ortalama geçirimlilik oranının %35,19 ve doğallık oranının ise %52 olduğu ortaya çıkmıştır. Bu araştırma aynı zamanda parkların geçirimli toprak yüzeylerinin yetersiz kaldığını ve bundan dolayı kent ortamına ekonomik, sosyal, ekolojik katkısı olan park alanlarının habitat değerlerinin düşebileceği sonucunu ortaya koymaktadır. Araştırma sonucu diğer ilçelerde parklarla ilgili çalışmalarda ekolojik kalite ilkelerinin kullanımına yönelik somut bir örnek olacaktır. Araştırma parkların tasarımı ve planlamasında ekolojik kalite faktörlerinin dikkate alınması gerektiğinin önemini ortaya koymaktadır.