Atıkhisar Barajı ve Sarıçay'daki yüzey suyu kalitesinin değerlendirilmesi (Çanakkale, Türkiye)

Assessment of surface water quality in the Atikhisar Reservoir and Sarıçay Creek (Çanakkale, Turkey)

Deniz Anıl ODABAŞI, Kahraman SELVİ, Serpil Sağır ODABAŞI, Hasan KAYA, Mehmet AKBULUT, Ekrem Şanver ÇELİK

Abstract

This study was carried out to evaluate the surface water quality of the Atikhisar Reservoir and Sarýçay Creek. Multivariate statistical techniques such as cluster analysis (CA), principal component analysis (PCA), multidimensional Scaling (MDS), and univariate statistical techniques such as two-way ANOVA were used to analyze the data. Three different groups were formed based on Cluster analysis. Two-way ANOVA test results showed that interaction effects of any variables of the reservoir were non-significant but the interaction effects of pH in the creek were significant. Temperature (T), electrical conductivity (EC), oxygen saturation (OS), biological oxygen demand (BOD), chemical oxygen demand (COD), total phosphate (TP), total nitrate (TN), salinity (Sal), pH, Chl-a, and total suspended solids (TSS) of the reservoir were significantly different among seasons. While differences of T, EC, DO, TP, Chl-a, and TSS of the Sarýçay Creek were significant among seasons, only the differences of temperature among the stations were significant. Multi dimensional scaling (MDS) analysis results revealed that the variables such as EC, Sal, OS, T and TN affected the differences among the sites, while the other variable groups were showing a similarity with the COD, BOD, TSS, AD, TP, pH, DO and Chl-a. The principle component analysis (PCA) results showed that the eigenvalues of the first 5 PCA were larger than 1.00, suggesting that they explained 98 % of the total variation.

Özet

Bu çalışma Atıkhisar Barajı ve Sarıçay'ın yüzey suyu kalitesinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla, hem çok değişkenli analiz tekniklerinden Kümeleme Analizi (KA), Temel Bileşenler Analizi (TBA), Çok Boyutlu Ölçekleme Analizi (ÇBÖ) hem de tek değişkenli analiz tekniklerinden 2 yönlü varyans analizi (TWANOVA), verileri analiz etmek için kullanılmıştır. KA analizi sonuçlarına gore 3 farklı grup oluşmuştur. 2 yönlü ANOVA sonuçları, rezervuarda hiç bir değişkenin interaksiyon etkisinin istatistiksel olarak önemli olmadığı fakat sadece çayda pH'ın istatistiksel olarak interaksiyon etkinin önemli olduğunu göstermiştir. Buna ilaveten, rezervuarın, sıcaklık (T), iletkenlik (CE), oksijen saturasyonu (OS), biyolojik oksijen ihtiyacı (BOİ), kimyasal oksijen ihtiyacı (KOİ) toplam fosfor (TP), toplam azot (TN), tuzluluk (Sal), pH, toplam askıda madde (TSS) değerlerinin mevsimler arasında istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Sarıçay'da ölçülen sıcaklık, iletkenlik, çözünmüş oksijen, toplam fosfor, klorofil-a ve askıda katı madde verileri mevsimler arasında istatistiksel olarak önemli bulunmuşken, istasyonlar arasındaki sıcaklık önemli bulunmuştur. ÇBÖ analiz sonuçları iletkenlik, tuzluluk, oksijen saturasyonu, sıcaklık ve toplam azot gibi değişkenlerin istasyonların farklılığında, kimyasal oksijen ihtiyacı, biyolojik oksijen ihtiyacı, askıda katı madde, anyonik deterjan, toplam fosfor, pH, çözünmüş oksijen ve klorofil-a' nın ise benzerliğinde rol aldığını ortaya çıkarmıştır. TBA analiz sonuçları, ilk 5 bileşenin özdeğerlerinin 1'den büyük olduğu ve bu yüzden toplam varyasyonun % 98'ini açıkladığını göstermiştir.