Commentary of Ottoman Written el-'Âdiyat Surah in 1639 Due to Conquest of Baghdad from Shi'a

BAĞDAT'IN ŞİA'DAN ALINMASI MÜNASEBETİYLE 1639 YILINDA OSMANLICA TE'LİF EDİLMİŞ EL-'ADİYAT SURESİ TEFSİRİ

Abstract

Sent as guidance to mankind the Holly Qur'an, as a part of its qualification, has been commented by believers throughout the history because of various reasons. The commentary we have studied has been written due to the conquest of Baghdad from Shi'a by an author who wants to look at the events from Qur'an perspective. This Ottoman written commentary establishes a relationship between the surah el-'Adiyât and conquest of Baghdad by Sultan IV. Murad (d. 1640). The interpretation of the verses was updated in accordance to this event. This hand written commentary not only makes contributions to Ottoman commentary accumulation but also shows how Qur'anic verses can be reinterpret to current events.

Özet

İnsanlığa hidayet rehberi olarak gönderilen Kur'ân-ı Kerîm, vasıflarının bir gereği olarak tarih boyunca mü'minler tarafından çeşitli sebeplerle tefsir edilmiştir. Tetkîk ettiğimiz yazma tefsir risalesi de, yaşadığı döneme tanıklık eden ve olaylara Kur'ân nazarıyla bakmak isteyen bir müellifin, Bağdat'ın Şia'dan alınışı münasebetiyle el-'Âdiyât Sûresi'nin tefsirini ele aldığı bir eserdir. 1639 yılında Osmanlıca te'lif edilen bu tek yazma nüshada, Sultan IV. Murad'ın (v. 1640) Bağdat seferinin sonuçlanmasıyla, sûre ile bu olay arasında münasebet kurulmuş ve bir bakıma ayetlerin yorumu güncellenmiştir. Bu yazma tefsir risalesi, Osmanlı tefsir birikimine katkı sağlamakla birlikte, Kur'ânî nassların güncel olaylarla yeniden yorumlanabilmesinin de güzel bir örneğini sunmaktadır.