“DESTE BAĞLAMA” TRADITION AND THE ORIGIN OF THE NAME OF “BAĞLAMA” IN ALEVI-BEKTASHI CEM RITUELS

ALEVİ-BEKTAŞİ CEMLERİNDE “DESTE BAĞLAMA” GELENEĞİVE “BAĞLAMA” ADININ KAYNAĞI

Abstract

This article aims to make an assessment about where the name of “Bağlama” comes from in the light of newly emerging findings and information. First of all, history of string musical instruments was examined in the central Asia, Anatolia and nearby geography. Secondly, the information is given about the composition of AleviBektashy literatüre and music, in which folk music tradition is highly living. Thirdly, the formation “Deste Bağlama” tradition and the process of transtion from lutekopuz to “Bağlama” have been evaluated. As a result, “Deste Bağlama” which gives its name to the both musical instrument and the Accord (Akort), is the mostimportant part of Alevi-Bektashy’s “ayin-i cems”, literatüre and music. In the course of time, the order has been started to be called as “Bağlama Düzeni” and the name of the musical instrument becomes “Bağlama”

Özet

Bu makalede, "Bağlama" adının nereden geldiğine dair, yeni bilgiler ve bulgular ışığında bir değerlendirme yapılmıştır. Öncelikle Orta Asya, Anadolu ve yakın coğrafyalarda telli sazların tarihçesi incelenmiş. İkinci aşamada halk müziği geleneğinin oldukça canlı olduğu Alevi-Bektaşi edebiyatı ve müziğinin oluşumu üzerine bilgiler verilmiş, üçüncü aşamada ise "Deste Bağlama" geleneğinin oluşumu ve kopuzdan bağlamaya geçiş değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, Alevi-Bektaşi edebiyatı ve müziğiyle, ayin-i cemlerde en önemli unsurlardan biri olan "Deste Bağlama" hem sazın kendisine, hem de sazın çalındığı düzene (Akort) adını vermiştir. Çalınan düzene zaman içerisinde her kesimden kabul gören "Bağlama Düzeni" sazın adına da "Bağlama" denilmiştir