THE PRINCIPLE OF NON-RETROACTIVITY OF TAX LAWS AND TURKIS CONSTITUTIONAL COURT DECISIONS

VERGİ KANUNLARININ GERİYE YÜRÜMEZLİĞİ İLKESİ VE TÜRK ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI

Abstract

Non-retroactivity of the tax laws is, as the sub-principle of the principles of the state of law and of legal security,the principle which constitutional adjudication creates and which paves the way for people to be able to make plans andcommitments, by ensuring legal security, according to the available regulations. The Turkish Constitutional Court, following thepractice of Continental Europe, reviews retroaction of the tax laws within the framework of the constitutional principles.Whilefinding insubstantial retroactivities constitutional throughout this review, the Constitutional Court has also found substantial(real) retroactivities constitutional until recent years. It is seen that the Court, putting the general interest ahead, finds the tax lawsbeing applied retrospectively particularly after the economic crises and natural disasters constitutional; yet, sometimes going intodetails of the tax mechanism, it builds its ground on a different basis. Different grounds of approval of the Court have constitutedthe subject matter of criticism. It is seen that the Court, comparing the general interest and personal rights, has annulled theregulation concerning tax liability being applied retrospectively by the law numbered 5766 and that it has changed its case-law inthe way that it shall protect the rights of taxpayersJEL: K34, K40

Özet

Vergi yasalarının geriye yürümezliği, hukuk devleti ve hukuk güvenliği ilkelerinin alt ilkesi olarak anayasa yargısınıntürettiği ve hukuki güvenliği sağlayarak kişilerin mevcut düzenlemelere göre plan yapabilmesini ve taahhüt altına girebilmesinikolaylaştıran ilkedir. Türk Anayasa Mahkemesi Kıta Avrupası uygulamasını takip ederek vergi yasalarının geriye yürütülmesiniAnayasal ilkeler çerçevesinde denetlemektedir. Anayasa Mahkemesi bu denetiminde gerçek olmayan geriye yürümeleriAnayasaya uygun bulurken, gerçek geriye yürümeleri de son yıllara kadar Anayasaya uygun bulmuştur. Mahkemenin özellikleekonomik kriz ve tabii afet sonrası geçmişe yürütülen vergi yasalarını kamu yararını önde tutarak Anayasaya uygun bulduğu,ancak bazen vergi tekniğinin detaylarına girerek gerekçesini farklı bir temele oturttuğu görülmektedir. Mahkemenin farklı uygunbulma gerekçeleri eleştiri konusu yapılmıştır. Mahkemenin 5766 sayılı yasa ile geçmişe yürütülen vergi sorumluluğuyla ilgilidüzenlemeyi ise kamu yararı ve kişi haklarını karşılaştırarak iptal ettiği ve içtihadını mükelleflerin haklarını koruyucu şekildedeğiştirdiği görülmektedir.