Journals / Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2020 / Cilt: 61 - Sayı: 2
Towards the Perfection of ʿIlm al-Naẓar: Burhān al-Dīn al-Nasafī’s (d.687/1289) Hitherto Unknown Works
- Pages
- 315–369
- DOI
- —
Abstract
Burhān al-Dīn al-Nasafī (d.687/1289) was a profilic scholar who wrote many works on fıqh, uṣūl al-fıqh, kalām, tafsīr, etc. What distinguishes him from his contemporary colle-agues is his keen interest in ʿilm al-naẓar (the art of argumentation, ʿilm al-khilāf/jadal). Al-Nasafī’s fame and recognition in this art primarily depends on his influential and highly appreciated tracts al-Fuṣūl and Manshaʾ al-Naẓar. Yet al-Nasafī seems to have written many more works, some of which are still in manuscript form, on the theory of ʿilm al-naẓar and its practice in substantive law. This article introduces for the first time several hitherto unknown works by al-Nasafī and discusses their ascription to him. It argues that there is strong internal and external evidence to claim those titles as al-Nasafī’s. Identification of these new works of al-Nasafī’s will help recognize and appre-ciate his leading role in perfecting the the art of argumentation and disputation and will give us a chance to better understand the development of this highly neglected discipline.
Özet
Burhānuddīn en-Nesefī (ö.687/1289) fıkıh, fıkıh usulü, mantık, kelam, tefsir gibi alan-larda eser vermiş çok yönlü bir alimdir. Fakat onu döneminin diğer alimlerden ayıran yönü, Ruknuddīn el-ʿAmīdī ile birlikte fıkıh usulü dışındaki eserlerde de ele alınmaya başlanan ʿilm-i naẓar (ḫilāf/cedel) ile daha yoğun bir şekilde ilgilenmiş, bu alana ilişkin hem nicelik hem de nitelik bakımından önemli eserler yazmış olmasıdır. Onun el-Fuṣūl ve Menşeʾu’n-Naẓar isimli eserleri yazıldığı dönemden itibaren ʿilm-i naẓarın en temel klasik metinleri haline gelmiş ve öğrencileri başta olmak üzere birçok müellif tarafından üzerlerine şerḥ ve ḥāşiyeler kaleme alınmıştır. Yaptığımız araştırmalar sonucunca en-Nesefī’nin ʿilm-i naẓar ile ilişkili başka eserlerinin de bulunduğunu tespit ettik. Şimdiye kadar varlığından dahi haberdar olunmayan bu eserler, hem en-Nesefī özelinde ʿilm-i naẓar kitabiyatını zenginleştirecek hem de onun bu ilmin tekamülüne katkısının boyut-larının daha iyi anlaşılmasına imkan sağlayacaktır. Bu çalışmada tespit edebildiğimiz bu eserler ele alınmış ve bunların en-Nesefī’ye aidiyeti tartışılmıştır.