MEZHEP OLGUSU VE MEZHEPÇİLİK EKSENİNDE İHTİLÂF AHLÂKI

Abstract

In this study, the ethics ofcontroversy, which covershow the phenomenon ofsect and the phenomenonof sectarianism should beperceived, is dealt with.It is noted that the basicelements arising out ofthe connection betweenhuman, his immediatesocial environment, place,time, and idea-incidentshould be taken intoconsideration while dealingwith the phenomenon ofsect. Moreover, it is alsodiscussed that many factorssuch as psychological,sociological, environmental,political, financial, andreligious (texts and differencesin interpretation)ones in addition to thoseabove cause differences inperceptions and practicesof humans regarding theirexistence, social life andreligious life.Because of that reality,sectarian and dispositionalstructures have emerged.For healthy relations, itis necessary to take intoconsideration the fact thatthese are human and socialstructures arising out ofinnate factors and naturalprocesses regarding theethics of controversy.

Özet

Bu çalışmada mezhep olgusu ve mezhep olgusunun nasılanlaşılması gerektiğini içeren ihtilaf ahlakı üzerindedurulmuştur. Mezhep olgusu ele alınırken insan, insanınyakın sosyal çevresi, mekan, zaman ve fikir-hâdiseirtibatından oluşan temel unsurların mutlaka dikkatealınması gerektiğine işaret edilmiştir. Bu temel unsurlarlabirlikte psikolojik, sosyolojik, çevresel, siyâsal,ekonomik, dînî (metinler ve yorum farklılığı) gibi pekçok unsurun da insanların varlık, sosyal hayat ve dînîhayatla ilgili algı ve uygulamalarında farklılıklara sebepolduğu işlenmiştir.Bu gerçekliğe bağlı olarak İslam dünyasındada mezhebî ve meşrebî yapılar ortaya çıkmıştır.İhtilaf ahlakı açısından bunların fıtrî unsurlara ve doğalsüreçlere bağlı olarak ortaya çıkan beşerî ve toplumsalyapılar olduklarının dikkate alınması, sağlıklı ilişkileriçin kaçınılmazdır.