An Essay On The Medicinal Plants (Herbs) in Classical Turkish Poetry

Abstract

Medicinal plants (herbs) are especially defined asplants like herbs, vegetables, flowers and fruits that isused for medical purpose as well as strengthening thebody.This paper is consist of an introduction, four chapterand a conclusion. Within this scope, it is scanned aboutthirty divans and thesis approximately. Pursuant to textswhich are included one couplet sample for one herb byextent of paper, it is aimed to be defined generally howand in what way, herbs are handled in Classical turkishPoetry. Moreover, with this study that is by way oftrying, it is strived to reveal some part of material that isnecessary to determine the importance and position ofplants, especially flowers, in our herb culture and ourfolklore.Classical Turkish poets, prevalently that is known asDivan poets, treat almost everything within rich contentand subject diversity in their poems. In addition to this,our poets mainly mention love, belle and beauty, in fact,they substantially handle issues whatever they arein thecontext of beloved or lover.Our poets who see lovers as chronic lovesick essentiallypursue for healing of various diseases which derive frominability to reach to beloved. Hereby, they mention health,diseases, their treatment modalities and plants as part ofthe treatment. When they are doing this, theyalso dwellon colour, form and smell of plants as well as theircurative aspects. Besides they refer to several connectionsbetween plant that they handle and beloved, lover andrival.With reference to evaluation of related couplets, it isgotten some information about that which plants is madeuse of which diseases's treatment. In this context, for instance,it is seen that camphor ointment uses for wounds,jasmine oil uses for chaps, pomegranate sherbet uses formalaria, fumitory uses for stomache and liver disorders.Within this study, it is remarked that Classical Turkishpoetry also take part in most important written sourcesof nationale culture and folklore as well as literaturebecause of its subject diversity and substantiality.

Özet

Şifâlı veya tıbbî bitkiler, genel olarak bedeni güçlendirmelerininyanı sıra tedavi amaçlı ve çeşitli terkipler hâlindekullanılabilen otlar, sebzeler, çiçekler ve meyveler olmaküzere, ilgili tüm bitkiler şeklinde tanımlanmaktadır.Kendi içinde bir giriş, dört bölüm ve bir sonuçtan olu-şan, taradığımız otuz civarında dîvândan aldığımız belirlibeyit örnekleri çerçevesinde ve bir deneme mâhiyetinde dü-şünülen bu çalışma ile öncelikle şifâlı bitkilerin klâsik Türkşiirinde nasıl ve ne şekilde ele alındığının belirlenmesiamaçlanmıştır. Bu makale ile ayrıca anılan bitkilerin, hembaşta çiçek olmak üzere bitki kültürümüz, hem de folklorumuzdakiyer ve öneminin tespiti için gerekli olan malzemeninbir kısmının ortaya konulmasına gayret edilmiştir.Yaygın adıyla dîvân şairi olarak bilinen klâsik Türkşairleri şiirlerinde hemen her şeyi, son derece zengin birmuhtevâ ve konu çeşitliliği içerisinde işlemişlerdir.Bununla birlikte şairlerimiz daha ziyâde aşkı, güzeli vegüzelliği dile getirmiş; hatta işledikleri konu her ne olursaolsun bunu büyük oranda ya sevgili ya da âşık odaklı elealmışlardır.Âşığı onulmaz bir aşk hastası olarak gören şairlerimiz,esasen sevgiliye kavuşamamanın yol açtığı türlü rahatsızlıklarınşifâsı peşinde koşmuş, daha çok bu vesile ile şiirlerindesağlıktan, hastalıklardan, bunların tedavi yollarındanve tedavide kullanılan ilaçlar çerçevesinde bitkilerdenbahsetmişlerdir. Bunu yaparken bitkilerin renk, biçim vekokularının yanı sıra şifâlı yönleri üzerinde de durmuş;ayrıca ele alınan bitki ile yine sevgili, âşık ve rakip arasındakiçeşitli ilgilere değinmişlerdir.İlgili beyit örneklerinin değerlendirilmesinden hareketle,hangi hastalıkların tedavisinde hangi bitkilerden yararlanıldığınadâir bazı bilgiler elde edilmiş, bu çerçevede örne-ğin yaralar için kâfur merheminin, ciltte vs. meydanagelen yarık ve çatlaklar için yâsemin yağının, sıtma içinnar şerbetinin, mide ve karaciğer rahatsızlıkları için iseşahterenin söz konusu edildiği görülmüştür.Çalışma ile ayrıca klâsik Türk şiirinin, konu çeşitliliğive içerik zenginliği bakımından sadece dil ve edebiyatımı-zın değil, aynı zamanda millî kültür ve folklorumuzun daönemli yazılı kaynakları arasında yer aldığı hususuna birkez daha dikkat çekilmiştir.