Local Geography of The Local Poet: Place Names in the Poetry of Rahimi of Kutahya

Mahallî Şairin Mahallî Coğrafyası: Kütahyalı Rahîmi'nin Şiirlerinde Yer Adları ?

Abstract

In Divan literature it is possible to come across different movements of style. Styles such as classical style, sebk-i Hindi (Indian style), hikemi uslup (didactic style), localization have been influential in the shaping of poets' literary identities and of contents in their poetry. Among these styles, localization, which can be defined as loving and dealing with the local, becoming aware of the language of the local and of Istanbul, reflecting the features of utterance, has been influential on poets in every period. One of the poets who wrote their poems in line with this style is Rahimi of Kutahya. One of the poets of the sixteenth century, Rahimi attracts attention with local elements in his poetry in that century. As a poet who visited different cities in Anatolia, Rahimi abundantly included local geography in his poetry. The poet included nineteen different cities of Anatolia 130 times. He dealt with Anatolia with the cities he lived in, with its rivers, seas, mountains, recreation areas and he tried to make use of all kinds of connotations provided by geography.

Özet

Divan edebiyatında farklı üslup hareketleri ile karşılaşmak mümkündür. Klasik üslup, sebk-i Hindî, hikemî üslup, mahallileşme gibi üsluplar şairlerin edebî kişiliklerinin ve şiirlerindeki muhtevî unsurların şekillenmesinde etkili olmuştur. Bunlardan mahallini sevmek ve mahallini işlemek, İstanbul'un ve mahallinin dilinin farkına varmak olarak nitelenebilecek mahallileşme, şairler üzerinde her dönem etkili olmuştur. Bu üslubun çerçevesinde şiirlerini yazan şairlerden biri de Kütahyalı Rahîmî'dir. 16. yüzyıl şairlerinden olan Rahîmî yaşadığı yüzyılda şiirlerindeki mahallî ögelerle dikkati çekmektedir. Rahîmî Anadolu'nun çeşitli şehirlerinde bulunan bir şair olarak şiirlerinde mahallî coğrafyaya sıkça yer vermiştir. Şair, Anadolu'dan 19 farklı şehre 130 defa yer vermiştir. Anadolu'yu; yaşadığı bölgeleri şehirleri, ırmakları, denizleri, dağları ve mesire alanlarıyla işlemiş, coğrafyanın sağladığı her türlü çağrışımdan faydalanmaya çalışmıştır. Divan edebiyatında coğrafya, mekân-insan bütünleşmesi bağlamında daha çok sevgili ve âşıkla münasebet içinde kullanılır. Coğrafyayı tarihî olaylar ve unsurlar içinde tarihî göndermelerle işleyen şair bazen gerçek bazen de dekoratif bir coğrafyaya yer verir. Böylece coğrafya şairin tevriye, cinas, iham, teşhis, teşbih gibi farklı edebi sanatlarına kaynaklık eden bir çağrışım ögesi olarak da şiirdeki yerini alır. Bu çalışmada önce divan şairinin mekân ve coğrafya ile olan münasebeti üzerinde durulmuştur. Daha sonra geleneksel ve müşterek coğrafyanın Rahîmî'nin şiirlerinde nasıl yer aldığı incelenmiştir. İkinci bölümde Anadolu coğrafyasının şiirlere nasıl yansıdığı, şairin coğrafyayı ne şekilde işlediği örneklerle açıklanmıştır.