An Analysis on Bezm-i Fenâ in Divan Poetry

Abstract

Aesthetic and theoretical principles of divan poetryformedbytheinfluenceofIslamicculture;XIV.centuryto a certain level, XV. It has completed its founding period and reached a high level of expression until the XIX cen- tury. The mazmun, metaphors and compositions, which arethecontentelementsofDivanpoetry,havebeencreated by the poets of Divan literature in the framework of the existing possibilities and formed a unique meaningfield. Again, the poet who is the so-called divan poet who istrying to tell the most beautiful thing in the most beautiful way has gone to find new analogies, mazmuns by not leavingrealinthelimitedexistenceofwords.Thepoethas benefited from the literary arts such as tenasüb, leffüşr, contrast,metaphorintherelationbetweenthewords,from associations topoetry. Inpoetry,withtheattentiontothefactthatthemeaningis the ground on which it is built, it is important to reveal thegazeofthemagazinesinsidethedivanpoem,toidentify themeaningcircle,andtocareforpoetrycontribution. In this study, which is prepared with the statedattention, "bezm-i fenâ", which is called as mazmun, the historyoftheuseasmazmun,themeaningofthemeaning, the meaning-context relation, and the meaning of this relationship.Itisaimedtocontributetotheunderstanding of divan poetry with the resultsobtained.

Özet

Estetikvenazarîesaslarıİslamikültürünetkisiyleoluşandivan şiiri; XIV. yy itibaren belli bir seviyeye ulaşmış, XV. yy’da kuruluş sürecini tamamlamış ve yüksek bir ifade se- viyesine ulaşarak XIX. yy’a kadar devam etmiştir. Divan şiirinin muhteva unsurları olan mazmun, mecaz ve terkip- lerzamaniçerisindedivanedebiyatışairleritarafındanmev- cut imkânlar çerçevesinde işlenerek kendine mahsus anlam alanı oluşturmuştur.En güzel olanı en güzel şekilde söyleme amacı güdendivan şairi, sınırlı olan mazmunlar içinde realiteden ayrıl- mayarak yeni benzetmeler, yeni mecaz ve istiareler bulma yoluna gitmiştir. Şair, özellikle tenasüb, leff ü neşr, tezat, mecazgibiedebîsanatlardanyararlanarakkelimelerarasın- daki ilişkiden, çağrışımlardan şairliği nispetinde istifade etmiştir.Şiirde mananın, kendisi üzerine inşa edildiği zeminolması dikkatiyle mazmunların divan şiiri içerindeki seyri- ninortayaçıkarılması,anlamdairesinintespitedilmesişiire katkısı bakımındaönemlidir.Bu çalışmada öncelikle gerekçeleri belirtilerek mazmunolarak adlandırılan “bezm-i fenâ”nın; mazmun olarak kullanımının tarihi seyri, anlam alanları, anlam-bağlam ilişkisivebuilişkininhangikelimelerlesağlandığıüzerinde çeşitli tespitler yapılmıştır. Elde edilen neticeler ile divan şiirinin anlaşılmasına katkı sağlamakamaçlanmıştır.