A Debatable Saj’ Type: Saj’- Al Mutawazin

Abstract

OneofthemainharmonyelementsinClassicalTurkishprose is “saj’ ”. As it is seen in all topics of rhetoric, the sourceofsaj’isinimitablewordsofQur’an,i’jazal-Quran in other words. There have been various definitions and evaluationsinnumeroussourcesfromoldtypesofrhetoric bookstocontemporaryworks.However,itdrawsattention that since before now especially one type of saj’ has been debatable. While some sources do not mention this type at all,somerecallitwithvariedtermsandsomeotherdefine it in several ways. In fact, saj’ al-mutawazin is comple- tely different from other types of saj’ in that the words are similar in metre but different in the final sound(s) called “revî“. Inthisarticleafterreviewingtheapproachesofrhetoricbooks, literary theory sources and literary dictionaries to saj’ al-mutawazin, we will examine the place of this type in Qur’an that is centre of attraction and adress of referenceinthisissue.Wealsosearchtheimplementations of this type of saj’ in Sinan Pasha’s works those are acceptedasthezenithofTurkishrhymedprose.Finally,we will some new detections and evaluations from theoritical to a practical level in saj’ al-mutawazin that is seen ambiguous.

Özet

Klasik Türk nesrinin en önemli ahenk unsuru “seci”dir.Belâgatin hemen bütün konularında olduğu gibi seci için de kaynak Kur’ân-ı Kerim’in icaz yüklü elfazı olmuştur. En eski belâgat kitaplarından çağdaş çalışmalara kadar seci türlerine dair değişik tanım ve değerlendirmeler yapılmıştır. Seci türleri arasında özellikle birinin, öteden beri tartışma konusu olduğu dikkatçekmektedir.Kimikitaplarbusecitürünehiçyervermez- ken kimilerinde farklı adlarla takdim edilmiş, kimilerinde ise tanımı değişik yapılmıştır. “Sec’-i mütevâzin” veya Türkçe söyleyişle “ölçülü seci” diyebileceğimiz bu seci, kelimelerin revîlerinin (kafiye harfi) ayrı, sadece vezinlerinin aynı olması bakımından diğer seci türlerinden büsbütünfarklıdır.Bumakalede,belâgatkitapları,edebiyatsözlükleriveedebi-yat nazariyesi kitaplarının sec’-i mütevazine yaklaşımına göz atıldıktan sonra, bu türün belâgat kurallarının referans ve cazibe merkezi olan Kur’an’daki yeri ile müsecca nesrimizin zirvesikabuledilenSinanPaşa’nıneserlerindekitatbikatıaraş- tırılacaktır. Nihayet, muğlak görünen bu seci türü üzerine teoriden pratiğe uzanan bir vasat üzerinde tespit ve değerlen- dirmelerdebulunulacaktır.