The Candle in Divan Poetry and Cem Sultan’s Ghazal With The Redif “Şem‘ (Candle)”

Abstract

Since candle is one of the basic lighting tools, it was one of the objects frequently used in daily life. The candle has different shapes depending on the intended use and construction. There are also other objects such as “candle scissors (mıkraz)” and candle sticks that function together with candles. Divan poets who put many objects of daily life in to the rich analogy and imagination of divan poetry have not forgotten the candle. The candle has been handled with various analogies due to its shape and characteristics in divan poetry. One of the most common of these interests is the story of Şem’ ü Pervâne, which has been the subject of mesnevis, in which the small butterfly revolves around the candle. Divan poets sometimes imagined candle as a person. The body of the candle has been thought as human height and body; candle wick as human soul; it’s flame, as human face; melting drops as tears; it’s smoke as ah (wailing). These different metaphors and dreams related to the candle have been revealed in more detail especially in the poems with the redif “şem‘”in the divans. After discussing the candles and elements related to candles used in divan poetry in our article, we will examine and evaluate Cem Sultan’s ghazel of 21 couplets which has the redif “şem‘ (candle)”. In this study, we will show which analogy and images about candles are used in ghazals.

Özet

Mum, temel aydınlatma araçlarından olması nedeniyleeskiden günlük hayatta sık kullanılan nesnelerdendir. Mumunkullanım amacına ve yapılışına bağlı olarak farklı şekillerivardır. Ayrıca mumla birlikte işlevi olan “mum makası(mıkrâz)” ve şamdan gibi başka eşyalar bulunmaktadır. Günlükhayata dair pek çok nesneyi divan şiirinin zengin benzetme vehayal dünyası içine yerleştiren divan şairleri, mumu daunutmamışlardır. Mum, divan şiirinde şekli ve vasıflarıdolayısıyla çeşitli benzetme ilgileriyle ele alınmıştır. Bu ilgilerinçok sık rastlanılanlarından biri mumla onun etrafında dönenküçük kelebeğin anlatıldığı, mesnevilere konu olmuş Şem‘ üPervâne hikâyesidir.Divan şairleri kimi zaman mumu bir insan olarak hayaletmişlerdir. Mumun gövdesi insanın boyu, bedeni; içindeyanan iplik, fitil insanın canı; alevi insanın yüzü; eriyendamlalar gözyaşı; dumanı (isi) da âh gibi düşünülmüştür.Muma bağlı bu farklı benzetme ve hayaller özellikledivanlardaki şem‘ redifli şiirlerde daha ayrıntılı bir şekildeortaya konulmuştur.Makalemizde divan şiirinde kullanılan mum ve mumla ilgiliunsurlara değindikten sonra, Cem Sultan’ın 21 beyitlik “şem‘(mum)” redifli gazelini inceleyip değerlendireceğiz. Buincelemeyle gazelde muma dair hangi benzetme ve hayallerinnasıl kullanıldığını göstermiş olacağız.