Masnavi Titled “Bülbüliyye” by 19th Century Poetİlmî

Abstract

Talking about long narratives in Classical Turkishpoetry, the first thing that comes to mind are the‘masnavis’. Poems written using this poetry formstructured with short patterns of aruz prosody mostlybecause they involve long narratives, have coverednumerous stories about religion, politics, ethics, Sufism,love etc. Masnavis written above love from among all othertopics mentioned above, have a special place in classicalTurkish poetry. One of the love masnavis which are verycommon in classical Turkish poetry are the “gül-ü-bülbülmasnavis”. Many different poets have covered this well known love story between the rose and the mockingbird intheir poems under titles like gül-ü-bülbül, bülbülnâme orbülbüliyye and have written many different masnavisabout it. One of the poets who wrote gül-ü-bülbülmasnavis was İlmî. As a 19th century poet, İlmî isoriginally from Maraş in Turkey. While the Poet’s exactdate of birth is unknown, his full name was Ali İlmî andwas known with the nickname “Çelebi-zâde”. The poet wasactually a descendent of Nurullah Çelebi who was knownto be a descendent of Prophet Hussein who had moved toElbistan in 15th century and of Zeynelâbidîn. This studycovers the masnavi titled Bülbüliyye written by İlmî. Thestudy presents general information on gül-ü-bülbülmasnavis, emphasizes the place of Bülbüliyye among othergül-ü-bülbül masnavis, discusses the possibility of thepiece to have been written by Çelebizâde Ali İlmî fromMaraş, and analyzes the piece in terms of masnavi style,structure and content and presents a transcribed versionof the piece.

Özet

Klasik Türk şiirinde uzun anlatılar denilince akla mesnevilergelmektedir. Uzun anlatıları konu etmesinden dolayı genelliklearuzun kısa kalıplarıyla yazılan bu nazım şekliyle din, siyaset,ahlak, tasavvuf, aşk vb. konulu birçok hikâye kaleme alınmıştır.Adı geçen bu konular içinde aşkı konu edinenlerin önemli biryeri vardır. Klasik Türk şiirinde sıklıkla işlenen aşkmesnevilerinden biri de gül ve bülbülün hikâyesinin konuedildiği gül ü bülbüllerdir. Bülbülün güle olan aşkınınanlatıldığı bu hikâyeyi birçok şair gül ü bülbül, bülbülnâme,bülbüliyye gibi adlarla işlemiş ve bu konu üzerine mesnevilerkaleme almıştır. Gül ü bülbül kaleme alan şairlerden biri deİlmî’dir. 19. yüzyıl şairlerinden olan İlmî Maraşlıdır. Doğumtarihi hakkında elde bilgi bulunmayan şairin asıl adı Ali İlmîolup Çelebi-zâde lakabıyla bilinmektedir Şair, aslen 15. yy’daElbistan’a yerleşen Hz. Hüseyin ve Zeynelâbidîn neslindenolan Nurullah Çelebi soyundan gelmektedir. Bu çalışmadaİlmî’nin kaleme aldığı Bülbüliyye adlı mesnevi konu edilmiştir.Çalışmada klasik Türk edebiyatındaki gül ü bülbül mesnevilerihakkında genel bilgiler sunulmuş, Bülbüliyye’nin diğer gül übülbüller arasındaki yeri gösterilmeye çalışılmış, eserin MaraşlıÇelebizâde Ali İlmî’ye aidiyeti tartışılmış, sonrasında mesnevi,şekil ve muhteva açısından ele alınarak transkripsiyonlu metniverilmiştir.