CONTRIBUTION’S HARRAN ON DEVELOPMENT OF HANBALĪ SCHOOL

Abstract

In this article, the contribution of Harran, where a district affiliated to Şanlıurfa, to the development of Hanbalī School has been discussed. Harran, one of the leading science and culture centers in the pre-Islamic era, continued to be a leading center even after it went under the rule of the Muslims. Having contributed to the growth of many scholars in Islamic sciences, Harran was an important place in Islamic law history. Harranian jurists were in an important position within the four Sunnī sects, but they contributed most to the Hanbalī sect. Harranian Hanbalite jurisprudents, who were mentioned by their influences such as copyright, educational activities and the duty of judgeship, were active especially while the sect was being stable and spread. In Harran, although it is accepted that the expansion of the Hanbalī sect began with at the beginning of V. century AH with Abu al- Qasim Ali b. Muhammad al-Zaydī, it is possible to say that this spread began earlier. Due to its proximity to Baghdad, the first center of the Hanbalī sect, Harran has become one of the major centers of sectarianism along with the regions such as Iraq, Levant, Egypt and Jazīrat al-‛Arab from the earliest times. The appropriateness of the city’s scientific background, factors such as student activities and judge assignment has played an important role on spreading Hanbalī sect in Harran.

Özet

Bu makalede günümüzde Şanlıurfa iline bağlı bir ilçe olan Harran’ın Hanbelî mezhebinin gelişimine yaptığı katkı ele alınmıştır. İslamiyet öncesi dönemlerde önde gelen ilim ve kültür merkezlerinden biri olan Harran, bu özelliğini Müslümanların eline geçmesinden sonra da devam etmiştir. İslami ilimlerde birçok âlimin yetişmesine katkıda bulunan Harran, İslam hukuk tarihinde önemli bir yer teşkil etmiştir. Harranlı fakihler, dört Sünnî mezhep içerisinde önemli bir konumda bulunmakla beraber en fazla Hanbelî mezhebine katkıda bulunmuşlardır. Telif, eğitim faaliyeti ve kadılık görevi gibi etkilerle Hanbelî mezhebinde adından söz ettiren Harranlı Hanbelî fakihler, özellikle mezhebin istikrar bulduğu ve yayıldığı dönemde etkin olmuşlardır. Harran’da Hanbelî mezhebinin yayılışının hicri V. Yüzyıl başlarında Ebü’l-Kâsım Ali b. Muhammed ez-Zeydî ile başlandığı kabul edilse de bu yayılmanın daha erken tarihlerde başladığını söylemek mümkündür. Hanbelî mezhebinin ilk merkezi olan Bağdat’a yakınlığından dolayı Harran, ilk dönemlerden itibaren Irak, Bilâd-ı Şam, Mısır ve Cezîratu’l-Arab gibi bölgelerle beraber mezhebin önemli merkezlerinden biri haline gelmiştir. Hanbelî mezhebinin Harran’a yayılışında şehrin ilmi alt yapısının uygunluğu, öğrenci faaliyetleri ve kadı atamaları gibi etkenler rol oynamıştır.