“TUTKULU BAĞLILIĞIN TUTKULU BİÇEMİ”: W.B. YEATS'IN “AN IRISH AIRMAN FORESEES HIS DEATH” ŞİİRİ VE TÜRKÇE ÇEVİRİSİ

“A PASSIONATE SYNTAX FOR PASSIONATE SUBJECT MATTER”: W.B. YEATS'S “AN IRISH AIRMAN FORESEES HIS DEATH” AND ITS TURKISH TRANSLATION

Özet

Bu makalede İrlandalı şair W.B. Yeats'ın “An Irish Airman Foresees His Death” başlıklı şiiri ile şair-çevirmen Can Yücel tarafından yapılan Türkçe çevirisi “İçine Doğmuş İrlandalı Tayyarecinin”, biçemsel özellikleri bağlamında karşılaştırmalı olarak incelenmekte ve Yücel'in çevirisinin niteliği tartışılmaktadır. Amaç söz konusu çeviri eyleminin, kaynak şiiri, Yeats ile Yücel'in kendi ülke toprakları İrlanda ve Anadolu ile olan “tutkulu” bağlarını yansıtan ve buluşturan bir şiire dönüştürdüğünü göstermektir. Çalışmanın kuramsal çerçevesini James Holmes'un (1980) “şiir eylemi” ve “üstşiir” kavramları ile Lawrence Venuti'nin çevirmenin görünürlüğü konusundaki tartışmaları oluşturmakta; bu çerçevede kaynak şiir ile çevirisinin biçemsel unsurları karşılaştırmalı bir biçimde belirlenerek, Yücel'in çevirisinin, kaynak şiiri Yeats'ın ve kendişinin “şiir eylemini” görünür kılan bir “üstşiir” olarak yeniden yaratma süreci irdelenmektedir. Çalışmada inceleme yöntemi olarak ise Raymond Van den Broeck'un (1985) çeviri metinlerin çözümlenmesi ve eleştirisi için önerdiği modelden yararlanılmaktadır. Van den Broeck'in yöntemi, çeviri metni, kaynak metnin hedef dilde bir temsili olmanın yanısıra, aynı zamanda hedef dilde özgün bir metin olarak değerlendirdiği için bu çalışmanın amacına uygundur.

Abstract

This article presents a stylistic comparison of W.B. Yeats's “An Irish Airman Foresees HisDeath” and its Turkish translation “İçine Doğmuş İrlandalı Tayyarecinin” by a Turkishpoet-translator, Can Yücel, in order to explore the nature and signicance of Yücel's workof translation. James Holmes's (1980) concepts of “act of poetry” and “metapoetry”, andthe discussions of Lawrence Venuti (1995) concerning the translator's visibility in thetranslated text provide the main conceptual framework within which I examine thetranslated poem as an instance of an encounter between the Irish and Anatolianlandscapes that manifests the “passionate” involvement of both Yeats and Yücel in theselandscapes. Thus, the descriptive/comparative study offered in the article examines thestylistic features of the translation to understand how Yücel has transformed the originalpoem, in other words, Yeats's “act of poetry”, into a “metapoem” in Turkish, that rendersnot only Yeats's but his own “act of poetry” visible as well. The study is conducted in linewith Raymond Van den Broeck's model of translation criticism and reviewing, whichregards the translated text as both a representation of the source text and a text in its ownright.