ROBOTLARIN YÜKSELİŞİ: IAN MCEWAN'IN “BENİM GİBİ MAKİNELER” ROMANINDA ETİK SORUNLARIN İNCELENMESİ

THE RISE OF THE ROBOTS: AN INVESTIGATION OF ETHICAL ISSUES IN IAN MCEWAN'S “MACHINES LIKE ME”

Özet

Günümüzde robotlar hizmet sektöründen, askeri ve güvenlik alanlarına, araştırma veeğitimden sağlık sektörü ve eğlenceye, kişisel bakım hizmetlerinden arkadaşlık vecinsellik konularına kadar yaşamın hemen her alanında artan ve çeşitlenen bir biçimdeyer almaktadır. Robot endüstrisinin sağladığı bu yaygınlık ve çeşitlilik kaçınılmaz birşekilde insan-robot etkileşimini ve bu etkileşimin yol açtığı etik sorunları ve açmazlarıgündeme getirmektedir. Çağdaş İngiliz yazar Ian McEwan'ın Benim Gibi Makineler (2019)romanı da alternatif bir 80'ler Londra'sında yapay zekâ araştırmalarının ve robotikürünlerin çığır açtığı bir dönemde geçmektedir. Bilinç, özgür irade ve amaçlılık gibiözelliklere sahip olan ilk insansı Âdem ve Havva'ların insanlarla etkileşiminde ortayaçıkan etik sorunlar romanın merkezinde yer almaktadır. Bu çalışma, adı geçen insansırobotu James H. Moor'un “ahlaki faillik” (2011) taksonomisi açısından ele almakta,ardından üç felsefi yaklaşım kullanarak (teleolojik etik teori olarak utilitaryanizm,deontolojik teori olarak Kant'ın kategorik zorunluluk kavramı ve ilk bakışta görevyaklaşımı) insan-robot etkileşiminin doğurduğu etik sorunları incelemektedir. Bunun yanısıra, etik sorunlar bağlamında Asimov'un robot kanunları ve Immanuel Kant'ın (1724-1804) “kopernik dünyanın dönüşü”nün insan-robot ilişkisindeki yeri ele alınmaktadır.Ayrıca, romandaki insan-robot etkileşimi insan merkezli bir özneyi önceleyen bakışaçısına meydan okumakta ve insan lehine olan güç dengesini de tartışmaya açmaktadır.

Abstract

Today, robots are increasingly diverse in almost every aspect of life, from the service industry to the military and security fields, research and education to healthcare and entertainment, personal care to friendship and sexuality. This prevalence and diversity provided by the robot industry inevitably foregrounds the human-robot interaction and the ethical problems and dilemmas caused by this interaction. Contemporary British author Ian McEwan's novel Machines Like Me (2019) is also set in an alternative 80s London at a time when artificial intelligence research and robotic products break new ground. The ethical problems that arise in the interaction of the first humanoid Adam and Eve, who have characteristics such as consciousness, free will and purposefulness, are at the center of the novel. This study discusses the aforementioned humanoid robot in terms of James H. Moor's "moral agency" taxonomy, then using three philosophical approaches (utilitarianism as a teleological ethical theory, Kant's concept of categorical necessity as a deontological theory, and the prima facie duty approach). - examines the ethical problems arising from the robot interaction. Besides, in the context of ethical issues, the robot laws of Asimov and the concept of Kant's “Copernican turn “in the human-robot relationship are discussed. Furthermore, the human-robot interaction in the novel challenges the point of view that prioritizes a human-centered subject and questions the balance of power which is in favor of the human.