Posi̇ti̇ve and Negati̇ve Emotions in Kutadgu Bilig

Abstract

Emotions are also interwoven with the expectations and thoughts ofthe culture we live in. In this study, Old Turkic Inscriptions, the emotive words(happiness, love, pain, fear, doubt, grief, envy, embarrassment, anger, anxiety,excitement, joy, vengeance, boast, peace, disgust, etc.) and meaning featuresin Divanu Lügati’t-Türk and Kutadgu Bilig, which reached to the present dayfrom the 11th century, will be examined. In the study, it will be stated whatYusuf Has Hâcib has achieved in the Turkish cultural structure from the 11thcentury to the present day based on the lines that express emotive words inKutadgu Bilig. It will be compared with Old Turkic Inscriptions and emotionevaluations in Divanu Lügati’t-Türk and it will be tried to determine howemotions are expressed in Turkish culture within a historical process.Every language is also a system that includes and carries the world view ofa nation. Although some studies have been done about the place of emotionswhich is of capital importance in life in Turkish culture in the works writtenwith the world view of Turkish language, the emotions in Kutadgu Biligother than happiness and regret have not been included. Examining thecharacteristics of emotions in Kutadgu Bilig, Turkish emotion culture willbe explained in terms of language-culture relationship.

Özet

Duygular içinde yaşadığımız kültürün beklenti ve düşünceleriyle şekillenmektedir. Bu çalışmada Türk kültürünün ve Türk dilinin temel eserleri olan “Eski Türk Yazıtları”, 11. yüzyıldan günümüze ulaşan “Dîvânu Lügâti’tTürk” ile “Kutadgu Bilig”de geçen “mutluluk, aşk, acı, korku, şüphe, keder, haset, utanma, öfke, kaygı, heyecan, neşe, öç, övünme, huzur, iğrenme vb.” duyguları bildiren kelimeler ve anlam özellikleri incelenmiştir. Kutadgu Bilig’de yer alan duygu bildiren kelimelerin geçtiği dizelerden hareketle Yusuf Has Hâcib’in Türk kültür yapısı içinde 11. yüzyıldan günümüze neler ulaştırdığı belirlenmeye çalışılmıştır. Eski Türk Yazıtları ve Dîvânu Lügâti’tTürk’te geçen duygularla mukayese edilmiş ve tarihî süreçte Türk kültürü içinde duyguların nasıl ifade edildiği belirlenmeye çalışılmıştır. Her dil, bir milletin dünya görüşünü içeren ve onu taşıyan bir sistemdir. Türk diline ait dünya görüşüyle yazılmış eserlerde, hayat içinde önemli bir yere sahip olan duyguların Türk kültürü içindeki yeri ile ilgili bazı çalışmalar yapılmış olsa da “mutluluk, pişmanlık” dışında Kutadgu Bilig’de duyguların hangi özelliklerle anlatıldığı belirlenmemiştir. Bu çalışmada duyguların eserdeki yeri dil-kültür ilişkisi içinde değerlendirilmiştir.