Türkiye’de Hukuk Çevirisi Piyasasındaki İlişkiler Ağı içerisinde Dinamik İş Akışının İncelenmesi

Exploring the Dynamic Workflow in the Network of Legal Translation Market in Turkey

Özet

Bu çalışma Türkiye’deki hukuk çevirisi piyasasının ilişkiler ağında aktif olarak yer alan aktörleri araştırmayı ve belirlemeyi ve ayrıca bu aktörlerin konumlarının, rollerinin ve ilişkilerinin iş akışı üzerindeki etkisini sorunsallaştırmayı amaçlamaktadır. Bu amaçla, üç büyükşehirde, İzmir, Ankara ve İstanbul’da toplam altı çevirmen, dört çeviri bürosu ve sekiz müşteriyle nitel detaylı görüşmeler gerçekleştirdik. Bu araştırma hukuk çevirisi piyasası üzerindeki çalışmaların yurtdışında sınırlı olmakla beraber, Türkiye’de bu alanda hiçbir çalışmanın yapılmadığını göstermiştir. Hukuk çevirisi piyasası üzerine yapılmış sınırlı sayıdaki akademik çalışma genellikle çevirmenler üzerine odaklanmış ve ağ içindeki müşteriler veya çeviri büroları gibi diğer aktörler göz ardı edilmiştir. Bu sebeple, ilk önce Türkiye’deki hukuk çevirisi piyasası içinde rol alan aktörleri ve sonra da piyasa içindeki dinamikleri ortaya çıkarmaya çalıştık ve Bruno Latour’un “aktör-ağ kuramı” (1996) ışığında piyasada insan olan ve olmayan yedi aktör belirledik. Bu aktörleri şöyle sıralayabiliriz: hukuk çevirmenleri, çeviri bürosu sahipleri, müşteriler, editör ya da düzeltmenler, sanal topluluklar, metinler (terimler listesi, koşut metinler ve hukuk metinleri) ve bilgisayar destekli çeviri araçları. Bu aktörlerin ağ içerisindeki konumlarını, rollerini ve ilişkilerini Bourdieu’nün “sermaye” kavramıyla” (1986) inceledik. Araştırmamız hukuk çevirisi piyasasındaki ilişkiler ağının, eklenen değişen rolleriyle yeni aktörlerin katılımı ya da çıkarılması ile dinamik ve istikrarsız bir alan olduğunu ve bu dinamizmin iş akışı üzerinde de etkili olduğunu ortaya koymuştur. Hukuk çevirisi piyasasındaki ilişkiler ağı içerisine girmek üzere hukuk çevirmenleri, çeviri büroları ve müşteriler olmak üzere üç giriş noktası seçerek aktörlerin ağ içerisindeki konumlarını inceledik ve bunların iş akışı üzerindeki etkilerini tartıştık. Bu inceleme aktörlerin sahip olduğu “simgesel sermayenin” bu aktörlere, başka aktörleri dahil edip çıkararak iş akışını şekillendirme olanağı tanıdığını ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmada elde edilen bulgular iş akışının, elde ettikleri sermayenin türü ve boyutuna göre aktörlerin talepleri ve beklentilerinden etkilendiği ve bunlarla şekillendiği argümanını kanıtlamıştır.

Abstract

This study aims to explore and identify the actors actively taking part in the network of the legal translation market in Turkey and to problematize the influence of their positions, roles and relationship on the workflow. Therefore, we have conducted qualitative in-depth interviews with six translators, four translation agencies and eight clients in three metropolitans, namely İzmir, Ankara and İstanbul. This research has shown that scholarly studies on legal translation market are limited worldwide and no research has been carried out in Turkey. The limited numbers of scholarly works that address legal translation market mainly approach the research from the perspective of legal translators disregarding other actors such as clients or translation agencies. To this end, we have attempted to unearth the actors and the dynamics of the legal translation market in Turkey and identified seven human and non-human actors, be they legal translators, owners of the translation agencies, clients, editors or proofreaders, virtual communities, texts (glossaries, parallel texts and legal texts) and CAT (computer-aided translation) tools, in the network in the light of Bruno Latour’s “actor- network theory” (1996). This article takes three main actors as its focus, namely translators, owners of the translation agencies, and clients. We have elaborated the positions and roles of these actors and theirrelations within the network through Pierre Bourdieu’s concept of “capital” (1986). Our research has unraveled that the network of the legal translation market emerged as a dynamic and unstable area with the introduction or elimination of the actors with changing roles influencing the workflow in the network. This analysis has further revealed that “symbolic capital” the actors possess allow them to shape the workflow with inclusion and exclusion of other actors. We argue that workflow in the legal translation market is influenced and thus shaped by the demands and expectations of the actors according to the type and extent of capital they accumulate in the network.