Türkiye'de Eğitim Yöneticisi ve Eğitim Müfettişi Uygulamaları: Sorunlar ve Öneriler

Özet

Bu çalışmada, Türkiye'de eğitim yöneticileri ile eğitim müfettişlerinin yetiştirilmesi uygulamaları, mevzuat ve literatür dayalı olarak tarihsel olarak taranmıştır. Bu tarama, eğitim yönetimi görevlerine seçilme, atama ve yükseltilme ile doğrudan ilgili yeterli bilginin bulunmadığı, ancak dolaylı çıkarımların yapılabileceği bazı bilgilerin olduğunu göstermiştir. Buna göre öteden beri eğitim yönetimi görevlerine seçilebilmek için öğretmenlik deneyimi, gerekli ve yeterli görülmektedir. Eğitim yönetimi, bir meslek olarak kabul edilmemekte, öğretmenlerin belli bir öğretmenlik deneyimi sonrasında yapabilecekleri bir görev olarak algılanmaktadır. Son yönetmelik ve gelişmeler eğitim yöneticiliği görevleri için giriş sınavını öngörmekte, ancak bu sınavın, yönetim görevleri ile yönetimde başarılı olma ile doğrudan ilgisi olmayan konulara fazla ağırlık vermesi nedeniyle çok da işlevsel olmadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca eğilim yönetimi görevlerine seçilme, atanma ve yetiştirilme için hizmet içi yetiştirme temel ve zorunlu bir ölçüttür. Ne var ki kısa sürede, yoğun bir şekilde verilmeleri, adayların eğitim ihtiyaçlarına sınırlı düzeyde hitap etmeleri, bu tür programların, -örneğin 120 saatlik bir hizmet içi eğitim yönetimi programının- yararlılığını sınırlandırmaktadır. Buna karşın hizmet öncesi yetiştirme, yüksek lisans hatta doktora düzeyinde bile çok şey ifade etmemekte, sadece " yöneticilik giriş sınavı"ndan muaf olma hakkı vermektedir. Bu bağlamda eğitim yönetimi görevlerine hizmet öncesi, lisans düzeyinde hazırlayan ve 30 yılı aşkın bir geçmişi bulunan ve eğitim yönetimi ve teftişi program ve uygulamalarını sunan bölümler ve programları. YÖK. tarafından kapatıldığı gibi MEB mevzuatında yok sayılmış; adeta görmezlikten gelinmiştir. Bildiride ayrıca adayların, eğitim yönetimi görevlerine hazırlanması - yetiştirilmesine ilişkin literatür ve uygulamalara dayanarak, eğitim müfettişinin de bir eğitim yöneticisi olduğu, eğitim yöneticisi ile aynı akademik programlarla yetiştirilmesi gerektiği vurgulanmış ve eğitim yöneticilerinin hizmet öncesi lisans üstü akademik programlarla yetiştirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu kapsamda bildiride önce eğitim yöneticisi, sonra da eğitim müfettişi yetiştirme (eğitim yönetimi görevlerine hazırlanma) uygulamaları, tarihsel olarak betimlenmiştir. Bu betimlemede her iki görev grubunun seçim ve atanma uygulamaları, yetiştirilme süreciyle doğrudan ilişkisi nedeniyle tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu uygulamalara ilişkin eleştirileri, her iki grubun yetiştirilmesine dönük öneriler izlemiştir.