The evolution of Lutetian Yeşildere fan delta: Sivas Basin

Abstract

The uppermost part of Lutetian aged Bozbel formation outcropping in 35 km SE of Zara (Sivas Basin) is here named as Yeşildere fan-delta. Pro-delta, distal and proximal delta front, alluvial fan, alluvial plain and sebkha environments are recognized in this 250 m thick fan-delta. Besides, 4 coarsening and shallowing upward cycles of 50-100 m thick are identified. These cycles were developed by the progradation of deltaic lobes. A sebkhaic environment represented by massive gypsums formed oh the uppermost part of the 4tn cycle as the evaporation increased. The high amount and very rapid sediment supply in Yeşildere fan-delta indicates that the cycles observed were probably controlled by autocyclic processes such as a lateral shift in the deltaic lobes. Sebkhaic gypsum deposits observed in the uppermost part of the fan-delta system and in coeval sediments in Sivas Basin were formed after a decrease in sea level probably controlled by tectono-eustatic allocyclic factors.

Özet

Sivas Havzası'nın doğusundaki Zara ilçesinin 35 km kadar GD'sunda yüzeyleyen Lütesiyen yaşlı Bozbel formasyonu'nun en üst kesimi burada Yeşildere yelpaze deltası olarak tanımlanmıştır. Toplam kalınlığı 250 m'yi bulan bu yelpaze deltası içerisinde delta önü, uzak ve yakınsak delta alnı, alüvyal yelpaze ve alüvyal düzlük ile sabka ortamlarının varlıkları ortaya konmuştur. Bunun yanı sıra, bu ortamların üst üste gelmesi sonucu oluşan ve tane boyunun yukarı doğru artması ve ortamın sığlaşması ile kendini belli eden 4 adet çevrim (50-100 m kalınlık) de gözlenmektedir. Bu çevrimler delta lobların^ı ilerlemesi sonucu gelişmiş olup, 4. çevrimin en üst kesiminde evaporasyonun artması sonucu masif jipslerin çökeldiği bir sabka gelişmiştir. Sediman getiriminin bol ve çok hızlı olduğu bir ortamda gelişmiş olan Yeşildere yelpaze deltasında gözlenen çevrimler, olasılıkla delta loblarının yanal olarak yer değiştirmesi gibi "autocyclic" mekanizmalar tarafından kontrol edilmişlerdir. Sistemin en üst kesiminde gözlenen ve yanal eşdeğerleri Sivas Havzası'nın bir çok yerinde de bulunan jipsler ise "allocyclic" bir mekanizma sayesinde (olasılıkla tectono-östatik etmenler) alçalan deniz seviyesinin, bir sabka ortamı yaratması ile açıklanabilir.