The role of the periodicals in the popularization process of science in Turkey: The case of Fen alemi (1925-1926)

Türkiye'de bilimin popülerleştirilmesi sürecinde süreli yayıncılığın rolü: Fen Âlemi örneği (1925-1926)

Abstract

The endeavors to the creation of demanded behaviors in society rooted in the lateOttoman history, in other words in the emergency of the Turkish journalism. It can not be rejected the fact that since Takvim-i Vekayi , newspapers published in Turkish hada certain political, social and cultural effects first directly on the Ottoman elite and thenindirectly on the public and even these effects, in time, contributed to thetransformation of the Ottoman mentality. This way, to benefit from journals in the method of the creation of demandedbehaviors in society, found a place itself in the process from the Ottoman Empire tothe Republican Turkey.Fen Âlemi (The Science World), which can be assessed in this context, was the firstpopular scientific magazine in Turkey which centered the scientific news and subjects inthe style understood by public. The magazine has 24 issues published between 1925- 1926. Therefore, the main components of this article are: First of all thoughts on themagazine and on the role of the magazine in the diffusion of science and scientificdevelopments in public by reading the entire issues and making internal and externalcritiques; second, the documents found in the Archive of Prime Ministry whichenlighten and give specific details of the publication story of the magazine and finallythe biography of the publisher which can give an ample opportunity to get to knowhim.

Özet

Süreli yayın marifetiyle toplum üzerinde istendik davranış oluşturma çabası Osmanlı sondönemlerine, başka bir deyişle Türk basınının ortaya çıkışına dayanmaktadır. Takvim-iVekayiden itibaren, Türkçe yayımlanan gazetelerin önce aydınlar üzerinde doğrudan,sonra halk arasında dolaylı olarak siyasi, içtimai ve kültürel tesirler icra ettiği ve hatta butesirlerin zamanla bir zihniyet değişimine katkı sağladığı yadsınamaz.İşte bu yöntem, halkta istendik davranış oluşturma metodu olarak süreli yayınlardanyararlanma, Osmanlıdan Cumhuriyete uzanan süreçte de uygulamada kendine yerbulmuştur.Bu bağlamda değerlendirilebilecek Fen Âlemi, halkın anlayacağı bir üslupla, bilimselhavadisleri ve mevzuları merkezine alan Türkiyenin ilk popüler bilim dergisidir. 1925- 26 yıllarında toplam 24 sayı yayımlanmıştır. Tüm sayıları okunup incelenerek dış ve içtenkite tâbî tutulan esere ve eserin, bilimin/bilimsel gelişmelerin halka yayılmasıhususundaki rolüne dair tespitler, Başbakanlık Cumhuriyet Arşivinde Fen Âleminin yayın hikayesini aydınlatacak/ayrıntılandıracak belgeler ve yayıncıyı yakından tanımayaimkan verecek yayıncı biyografisi bu çalışmanın ana unsurlarını oluşturmaktadır.