Hâkimiyet-i Milliye Gazetesi’nin Şeyh Sait İsyanı’na Bakışı

Abstract

ERSAL, Aytekin, View of Hakimiyet-i Milliye Newspaper on the Sheikh SaitRebellion, CTAD, Volume 12, Issue 24 (Fall 2016), pp. 57-79.During the modernization process of the Ottoman Empire, the struggle to set up acentralist government in the eastern provinces doomed to fail. The authority of the clanleaders weakened; however, the administrative tools of the State failed to penetrate theregion. The authority gap emerged in the region started to be filled by the traditionallocus of power religious leaders, tariqa sheiks. During the establishment of the nationState,it was not a coincidence that the founder cadre of the State encountered theSheikh Sait Rebellion based on religious motives. The Hakimiyet-i Milliye Newspaper,which is the alleged public voice of the government, did not take the rebellion as anethnical issue but regarded it as a reactionary rebellion attempted against the revolution.In the news and comments, the national manner of the big amount of people who didnot support the attempt prioritized. The support for the legislation of Law on theMaintenance of Order known as Takrir-i Sükun and establishment of the IndependenceTribunals have been used for the elimination of the structures seen as an obstacle forthe modern citizenship. The context of those challenges was the modernization defect,but not ethnicity

Özet

ERSAL, Aytekin, Hâkimiyet-i Milliye Gazetesi'nin Şeyh Sait İsyanı'na Bakışı, CTAD, Yıl 12, Sayı 24 (Güz 2016), s. 57-79. Osmanlı Devletinin, modernleşme sürecinde, Şark vilayetlerinde merkeziyetçi devlet yapılarını kurma arayışı başarılı olmamıştır. Aşiret reislerinin otoritesi sarsılmış; fakat modern devletin idari aygıtları bölgeye nüfuz edememiştir. Ortaya çıkan otorite boşluğunu, geleneksel güç odağı olan tarikat şeyhleri doldurmaya başlamıştır. Ulus - devletin inşası sürecinde, kurucu kadronun, tarikat temelli Şeyh Sait isyanıyla muhatap olması tesadüf olmamıştır. İktidarın sözcüsü konumundaki Hâkimiyet-i Milliye gazetesi olayı etnik temelli bir mesele olarak görmemiş, Türk inkılâbına karşı girişilen irticai bir ayaklanma olarak değerlendirmiştir. Haber ve yorumlarda, isyana destek vermeyen büyük bir kitlenin milli tavrı ön plana çıkartılmıştır. Takrir-i Sükûn Kanunu ve İstiklal Mahkemelerinin kuruluşuna verilen destek, modern yurttaşlığın önünde engel olarak görülen yapıların tasfiyesi için olmuştur. Bu sorunların bağlamı da etnisite değil modernleşme açığı olmuştur.