DAMSA ÇAYI VADİSİNDE (CEMİL-ŞAHİNEFENDİ KÖYLERİ ARASI) KAYA DÜŞMESİ OLAYI İLE PERİBACASI OLUŞUMU ARASINDAKİ İLİŞKİ

Özet

Peribacaları jeolojik, jeomorfolojik ve klimatolojik özelliklere bağlı olarak teşekkül etmiş, kurak ve yarı kurak morfoklimatik yörelere özgü bir aşınım şeklidir. Peribacası oluşumu üzerinde kaya türü, ardalanma düzeni, tabakanın eğim durumu, çatlak sistemi önemli etkiye sahiptir. Peribacaları, direnç farklılığı olan litolojik birimlerin yüzeylendiği yamaçlarda gelişmektedir. Nevşehir doğusundaki Damsa Çayı vadisi yukarı havza kesiminde, Cemil-Şahinefendi yerleşimleri arasında, yatay yapıya sahip volkanosedimenter formasyonlardan oluşan vadi yamacında peribacaları gelişmiştir. Göreme, Paşabağ civarındaki peribacalarının başlık kısmını, volkanik formasyon içindeki sert tabakalar, Derbent vadisindekileri piroklastik birimler içindeki volkanik bloklar oluşturmaktadır. Cemil-Şahinefendi arasında kalan alandaki peribacalarının başlık kısmını oluşturan blokların oluşumu farklıdır. Buradaki peribacalarının başlığı, kornişlerden düşen kaya kütleleridir. Kornişlerden kopan kaya blokları eğim doğrultusunda hareket ederek, yamaç alt zonundaki daha dirençsiz ignimbritler üzerinde duraylılık kazanmış, sel ve sağanak yağış sularının aşındırması ile peribacaları oluşmuştur

Abstract

Fairly Chimneys are erosion type special to arid and semi-arid morphclimatic regions formed depending on geologic, geomorphologic and climatologic features. In formation of fairly chimneys type of rock, alternation level, seam slope, joint system has an important role. Fairly chimneys grow on hills where lithological units having different resistance surface. Between Cemil-Şahinefendi settlements, in upper basin region of Damsa river valley, fairly chimneys have grown on valley slope consisting of volcano sedimentary formations being horizontal structure. Hard layer in volcanic formation and blocks in pyroclastic units in Derbent valley form cap of fairly chimneys in Göreme, Paşabağ area. Formation of blocks which form cap of fairly chimneys between CemilŞahinefendi area is different. The cap of these fairly chimneys are rock masses falling from cornices. They move in the direction of slope, gained stability on less resistless ignimbrites, fairly chimneys have formed through water and heavy rain erosion.

Anahtar kelimeler: Kapadokya, Peribacası, Kaya düşmesi, Aşınma, Damsa Çayı vadisi