ZAZA TARİHİ NASIL YAZILABİLİR? TARİHYAZIM VE KAYNAKLAR ÜZERİNE BİR YÖNTEM DENEMESİ

Özet

Anadolu’nun tarihî topluluklarından biri olan Zazalar, bugün büyük kısmı Doğu Anadolu’da yerleşik olmakla birlikte Türkiye’nin birçok büyük şehrine ve Avrupa’nın çeşitli ülkelerine göçmüş birkaç milyon nüfuslarıyla görünür olmaya başlamışlardır. Zazaların en ayırt edici özellikleri konuştukları dil olan Zazacadır. Yüzyıllardır yaşadıkları coğrafyaya dillerinin ve kültürlerinin izlerini yansıtmışlardır. 19. yüzyıla kadar pek bilinmeden kalan bu topluluk, ulaşım ağlarının yaygınlaşması ile iletişim araçlarının gelişmesi, modernizmin etkisiyle kentleşme olgusunun egemen yaşam biçimine dönüşmesiyle birlikte kendileri dışındaki dünya tarafından tanındılar. Zazaların kendilerini tanıma ve tanımlama isteği bir süredir merak uyandıran bir konu olmuştur. Bu meraka rağmen Zazaların tarihleri ve günümüze ulaşıncaya kadar devam eden kültürel geçmişleri yeteri kadar bilinmemektedir. Bu çalışmada, şimdiye değin ilmî yöntemlerle, sistematik ve bütüncül bir şekilde yazılmamış olan Zaza tarihinin nasıl ve hangi kaynaklarla yazılabileceği üzerinde durulmuştur. Böylece tarihçilikteki gelişmeler paralelinde teorik ve ampirik bir Zaza tarih yazımı haritası çizilmek istenmiştir.

Abstract

The Zazas are one of the historical communities of Anatolia. Although themajority of the Zazas live in the eastern Anatolia, they have started to bevisible today with population of several million who have migrated tovarious countries in Europe and largest city of Turkey's. The mostdistinctive feature of the Zazas is their language, called Zazakî. They havetransmitted their language and culture to the geography they have lived forcenturies. The Zazas, which remained as negligible community until the 19thcentury, was recognized by the world outside themselves, with the influenceof modernism, the spread of transportation networks, the development of communication tools and the transformation of urbanization into thedominant lifestyle. The Zazas' desire to know and define themselves hasbeen an engaging subject for a time. Despite this curiosity, the history of theZazas and their cultural past that continues until today are not known. Inthis study, it is focused on how and through which sources the history ofZazas, which has not been written in a holistic way and systematic until now,can be written with scientific methods. Thus, it was aimed to draw atheoretical and empirical Zaza historiographical map on the axis ofcontemporary developments in scholarship.