SOME INFORMATION ON THE HISTORICAL TRANSFORMATIONS OF FOUNDATIONS OF THE OTTOMAN PERIOD IN AYDIN GÜZELHİSAR CENTER

AYDIN GÜZELHİSAR MERKEZİNDEKİ OSMANLI DÖNEMİNE AİT VAKIFLARIN TARİHSEL DÖNÜŞÜMLERİ ÜZERİNE BAZI BİLGİLER

Abstract

One of the most important institutions of Islam that regulates social and economic life in a community, is the waqf. It is possible to encounter traces of this institution in every region that Islam took hold. One can observe that, waqfs founded by various benefactors in a range of settlements from the smallest villages and hamlets to the largest cities were active in different fields and thanks to these activities they transformed and affected the cities and regions in which they were founded. This study, focusing on the institution of waqf, aims to demonstrate that how the region in question, namely city center of Aydın Güzelhisar, changed thanks to the waqfs founded in the city in a time span from the earliest periods of Ottoman rule to the beginning of the XIXth century and how it transformed into an administrative unit that also contain commercial buildings while at the beginning it was a settlement tightly dependent to country. To achieve this aim, Ottoman archival documents, that recorded waqfs founded in the center of Aydın Güzelhisar, their founders and waqf revenues, will be referred. The main subjects of this study are to determine how the waqfs that were founded in the city, their founders and transformations in their qualities affected the texture, districts and life of the city, its contributions to change and transformation of the city in the course of history.

Özet

İslâm dininin bir cemiyet içinde sosyal ve ekonomik hayatıdüzenleyen en önemli kurumlarından biri vakıflardır. İslâmiyet’inyerleştiği her coğrafyada bu kurumun izlerine rastlamak mümkündür.En küçük köy ve mezralardan, en büyük şehirlere kadar çeşitli vakıfkurucularının kurdukları vakıfların, farklı konularda faaliyetgösterdikleri ve onların bu faaliyetleri sayesinde kuruldukları şehri,bölgeyi değiştirip etkiledikleri görülmektedir. Ele aldığımız coğrafyaolan Aydın Güzelhisar şehir merkezinin Osmanlı idaresindeki ilkdönemlerinden XIX. yüzyıl başlarına kadarki döneminde, vakıf kurumumerkezde olmak üzere, şehirde kurulan vakıflar sayesinde nasıldeğiştiğini, kırsal alanla sıkı sıkıya bağlı bir yerleşim birimi iken,zaman içinde ticari yapılara sahip bir idari birime dönüştüğünü buçalışmayla göstermeye çalışacağız. Bunu yaparken de Aydın Güzelhisarmerkezinde kurulan vakıflar, kurucuları ve vakıf gelirlerininkaydedildiği Osmanlı arşiv belgelerinden yararlanacağız. Çalışmamıztarih içerisinde varlığı devam eden ya da son bulan, farklı kurucularla,farklı dönemlerde aynı şehirde kurulan çeşitli vakıfların şehrindokusunu ve niteliğini nasıl değiştirdiğini göstermeyi amaçlamaktadır.