The Place of Mollâ Halîl al-Si‘irdî’s “Basîretu’l-kulûb fî kelâmi ‘Allâmi’l-ğuyûb” in Terms of Israiliyyat

Mollâ Halîl es-Si‘irdî’nin “Basîretu’l-kulûb fî kelâmi ‘Allâmi’l-ğuyûb” Adlı Eserinin İsrâîliyyât Açısından Yeri

Abstract

The expression of Israiliyyat comes from Jewish, Christian and non-Islamic sources, it means all the information leaked into Islamic sciences, especially the commentary and Hadith. The idea of the commentators making a wide-ranging explanation for the stories of the prophets and the creation treated as concise in the Qur’an, led them to benefit from Israiliyyat. Mollâ Halîl Al-Si’irdî, who has books of many Islamic Sciences, also followed the previous commentaries, in his book named “Basîretu’l-Kulûb fî Kelâmi ‘Allâmi’lĞuyûb” and gave the news to the Israiliyyat about various issues. Most of these news is also highly mentioned in the stories of the prophets. Mollâ Halîl sometimes found it enough by telling these “It was said that, it was narrated that” and also sometimes criticized them, most of the time, he implies that they are true. Our aim in this article is to clarify the view of Israiliyyat on the basis of his interpretation within the framework of the confrontations we mentioned.

Özet

İsrâîliyyât ifadesi; Yahûdi, Hıristiyan ve İslâm dışı daha başka kaynaklardangelip, başta tefsîr ve hadîs olmak üzere İslâmî ilimler alanına sızan bilgilerintümü anlamına gelmektedir. Müfessirlerin, Kur’ân’da mücmel olarak ele alınanpeygamberlerin kıssalarına ve yaratılışa yönelik geniş çaplı izahat yapma düşüncesi,onları İsrâîliyyâttan yararlanmaya sevk etmiştir.Birçok İslâmî ilimlere dair telifatı olan Mollâ Halîl es-Si‘irdî de kendisinden öncekimüfessirlere uyarak “Basîretu’l-Kulûb fî Kelâmi ‘Allâmi’l-Ğuyûb” adlı tefsîrinde çeşitlikonulara ilişkin isrâîlî haberlere yer vermiştir. Bu haberlerin çoğu da peygamberlerinkıssalarında yoğunlaşmaktadır. Mollâ Halîl, kimi zaman bunları “denildi ki, rivâyetedildi ki” gibi ifadelerle sadece aktarmakla yetinmiş, kimi zaman eleştiriye tabitutmuş, çoğu zaman da bunların doğruluğunu imâ etmiştir. Bu makalemizde amacımız, onun tefsîrini esas alarak isrâîliyyâta bakışını zikrettiğimiz muvacehelerçerçevesinde netleştirmektir.